Hoe China een grootmacht werd in zorg en biomedische innovatie

China is veranderd van een land dat sterk afhankelijk was van westerse medische innovatie in een belangrijke exporteur van nieuwe geneesmiddelen en een voorloper op het gebied van AI in de zorg en geavanceerde medische technologie. In haar nieuwe boek China Cure onderzoekt dr. Ruby Wang hoe deze transformatie tot stand is gekomen en wat de groeiende Chinese macht op het gebied van gezondheid en biotech betekent voor de gezondheidszorg wereldwijd.

Welke door de staat geleide projecten stimuleren momenteel China's ambitie om een supermacht te worden op het gebied van AI en biotech in de zorg?

China werkt met brede langetermijnstrategieën om de ontwikkeling richting te geven, aangevuld met specifiek beleid voor de uitvoering.

Het 15e Vijfjarenplan legt de nadruk op universele toegang tot gezondheidszorg, versterking van het zorgstelsel en ondersteuning van een vergrijzende bevolking. Voor biotech en life sciences betekent dit onder meer dat de sector wordt aangemerkt als een hoogwaardige productieve kracht. Ook is er steun voor grote nationale wetenschappelijke en technologische projecten op het gebied van biomedische wetenschap, onderzoek naar geneesmiddelen en vaccins, medische apparatuur en brain-computerinterfaces. Daarnaast zet China in op meer uitwisseling van gezondheidsdata, nationale proeflocaties voor AI-toepassingen en het gebruik van AI bij diagnostiek, precisiegeneeskunde en gezondheidsmanagement.

Specifiek voor de gezondheidszorg is er Healthy China 2030. Dit programma ging in 2016 van start en vormt een vijftienjarig plan voor de gehele zorgsector, inclusief versterking en verdere ontwikkeling van het zorgstelsel. Voor biotech en innovatie hebben industriële langetermijnstrategieën daarnaast investeringen mogelijk gemaakt in onderzoek, scienceparken, talentprogramma's en farmaceutische productie.

Voor AI bestaan onder meer de brede ‘AI+’-strategie en de Internet Plus-actieplannen.

Op het snijvlak van AI en zorg verscheen eind 2025 een specifiek implementatieplan voor ‘AI + Healthcare’. Daarin staan onder meer nationale test- en toepassingscentra voor AI, hoogwaardige medische datasets, betrouwbare dataruimtes, gespecialiseerde medische modellen en een veel bredere toepassing van AI in de eerstelijnszorg en ziekenhuizen.

Naast beleid en bestuur hebben ook de hevige marktconcurrentie en hervormingen van regelgeving bijgedragen aan snelheid, schaal en vooruitgang. Dat kan leiden tot verspilling en imitatie, maar zorgt tegelijkertijd voor snelle innovatiecycli en grote druk om producten te verbeteren.

China stimuleert open-sourcemodellen zoals de nieuwste Kimi K3. Worden deze al gebruikt in Chinese ziekenhuizen, en zo ja, hoe?

Er zijn aanwijzingen dat Chinese ziekenhuizen en zorgaanbieders open modellen testen en inzetten, met name DeepSeek. Ik heb persoonlijk nog geen overtuigend bewijs gezien dat specifiek Kimi K3 al op betekenisvolle schaal in ziekenhuizen wordt gebruikt; het model is pas onlangs uitgebracht. Maar ik verwacht dat er binnenkort meer bewijs, data en toepassingen beschikbaar komen. China experimenteert snel met AI en implementeert technologie ook snel in het zorgstelsel. DeepSeek is daar een voorbeeld van. In 2025 begonnen ziekenhuizen het binnen twee maanden na de introductie te gebruiken, in vrijwel iedere provincie en vooral in tertiaire ziekenhuizen.

Het is belangrijk om te beseffen dat AI in de zorg op verschillende niveaus wordt toegepast. Het gaat niet alleen om opvallende toepassingen aan de voorkant, zoals AI-artsen, bijvoorbeeld Ant Afu. AI wordt ook gebruikt voor processen achter de schermen, logistiek en minder zichtbare toepassingen die vaak essentieel zijn voor efficiëntie, zoals het zoeken naar informatie, samenvatten van gegevens, efficiënter gebruik van elektronische patiëntendossiers, kwaliteitscontrole en patiëntenstromen.

Een open model verlaagt bovendien niet automatisch de drempel voor ziekenhuizen. Vaak ontbreekt de technische capaciteit of expertise om ermee te werken. Zorgprofessionals zijn deskundig op medisch gebied, maar zijn geen technische specialisten. Juist die diepgaande technische kennis is belangrijk voor de patiëntveiligheid.

Ziekenhuizen blijven daarom technische ondersteuning nodig hebben voor innovatie en digitalisering. Open modellen kunnen er wel voor zorgen dat meer partijen gaan experimenteren en innoveren en daarmee indirect het zorgstelsel ondersteunen.

Wat zijn de belangrijkste recente doorbraken uit de Chinese biotechsector?

Er zijn bijna te veel ontwikkelingen om op te noemen en dagelijks komen er nieuwe bij. De veranderingen en vooruitgang van het systeem als geheel zijn belangrijker dan één afzonderlijk geneesmiddel. China ontwikkelt inmiddels aantoonbaar internationaal concurrerende geneesmiddelen die kwaliteit en kosteneffectiviteit combineren en wereldwijd de potentie hebben om tot de beste of eerste in hun klasse te behoren.

Dat blijkt onder meer uit het aantal licentieovereenkomsten. Op internationale wetenschappelijke congressen is een groeiend aandeel klinische studies met Chinese geneesmiddelen te zien. Internationale farmaceutische bedrijven en biotechbedrijven kopen Chinese innovaties omdat een deel van de meest veelbelovende potentiële geneesmiddelen daar inmiddels wordt ontwikkeld.

Een bekend voorbeeld is ivonescimab, ontwikkeld door Akeso voor longkanker. In 2024 trok een fase III-studie internationaal veel aandacht. Het middel verdubbelde de mediane progressievrije overleving ten opzichte van pembrolizumab/Keytruda van Merck, een belangrijk geneesmiddel binnen deze categorie. Volgens velen was dit een van de eerste duidelijke voorbeelden waardoor de internationale biotechsector de opkomst van China begon te erkennen.

Sindsdien zijn meer voorbeelden gevolgd. In 2021 vertegenwoordigde China 3 tot 4 procent van de licentieovereenkomsten met een waarde boven 50 miljoen dollar. In 2025 was dat 30 procent. In de eerste helft van 2026 ligt het aandeel eveneens rond 30 procent, waarbij de waarde al meer dan 90 procent van het totaal van heel 2025 bedraagt.

China beschikt inmiddels over een geavanceerd en steeds breder biotech-ecosysteem. De pijplijnen zijn sterk genoeg om internationale farmaceutische bedrijven systematisch naar China te laten kijken voor innovatie. Het land bouwt bovendien expertise op in nieuwere en complexere technologieën, waaronder antibody-drug conjugates (ADC's), bi- en multispecifieke antilichamen en celtherapieën. AI speelt daarbij een steeds grotere rol bij geneesmiddelenonderzoek, onder meer bij het identificeren van targets en het ontwerpen van moleculen.

Kan China daadwerkelijk uitgroeien tot 's werelds belangrijkste grootmacht op gezondheidsgebied? En wat betekent dat voor patiënten en zorgstelsels buiten China?

China behoort inmiddels tot de belangrijkste centra voor geneesmiddelenontwikkeling ter wereld. De farmaceutische pijplijn is alleen die van de Verenigde Staten nog voor. China is daarnaast een belangrijke producent van medische apparatuur en hardware. Bedrijven zoals Mindray leveren hoogwaardige, relatief betaalbare apparatuur en robotica aan ziekenhuizen in de Verenigde Staten, Europa, Afrika en Latijns-Amerika. De omvangrijke AI-capaciteit, industrie en productie versterken de ontwikkeling van de zorgsector verder.

Daardoor hebben beslissingen binnen de Chinese gezondheidssector steeds meer invloed op welke geneesmiddelen wereldwijd beschikbaar komen, hoeveel gezondheidstechnologie kost, waar die wordt geproduceerd en welke zorginfrastructuur andere landen bouwen.

Voor patiënten buiten China kan dat zeer positief uitpakken. Meer concurrentie kan leiden tot meer geneesmiddelen, snellere ontwikkeling, mogelijk lagere prijzen en meer behandelmogelijkheden. Veel Chinese geneesmiddelen worden momenteel via licentieovereenkomsten ondergebracht bij buitenlandse multinationals. Daardoor kan een patiënt met kanker in Londen of New York in toenemende mate een medicijn krijgen dat oorspronkelijk in Shanghai of Suzhou is ontdekt, zonder het als een ‘Chinees geneesmiddel’ te herkennen. Het kan immers onder de naam van een Amerikaans bedrijf op de markt komen, waarbij een groot deel van de inkomsten ook bij dat bedrijf terechtkomt. Bij medische apparatuur en hardware kan China de komende jaren mogelijk gemakkelijker rechtstreeks apparatuur en robotica exporteren.

Ook de ontwikkelingen rond digitale zorg binnen China zijn belangrijk. Gezondheidsapps zoals Ant Afu, JD Health en PA Good Doctor melden honderden miljoenen gebruikers per maand. Die schaal en hoeveelheid data maken het mogelijk om snel te groeien, te experimenteren en diensten te verbeteren. Digitale zorg is minder gemakkelijk over landsgrenzen heen te exporteren dan geneesmiddelen of hardware, maar het geavanceerde Chinese ecosysteem laat wel zien hoe technologie aan de voorkant van de zorg kan worden toegepast, bijvoorbeeld via virtuele artsen en brain-computerinterfaces. Tegelijkertijd worden kwetsbaarheden zichtbaar rond afhankelijkheid, datagovernance, standaarden en geopolitiek. Andere zorgstelsels kunnen daarvan leren.

Hoe gebruiken Chinese patiënten AI nu al om dagelijks hun gezondheid te beheren?

Vrijwel ieder onderdeel van het dagelijks leven in China is gedigitaliseerd. AI wordt daardoor veel meer als normaal, en soms zelfs als vanzelfsprekend, beschouwd dan in veel andere landen. De zoekfuncties van veel apps bevatten inmiddels AI, en dat geldt ook voor gezondheidsapps.

Een deel van de toepassingen is relatief alledaags en vooral gericht op efficiëntie: afspraken maken, medische rekeningen betalen, medicijnen bestellen en uitslagen bekijken. Andere toepassingen zijn onderscheidender, zoals de eerdergenoemde AI-artsen. Consumenten en patiënten tonen veel bereidheid om deze technologie te gebruiken. Gemak, efficiëntie en een andere houding tegenover privacy dan in een groot deel van het Westen dragen bij aan de grootschalige adoptie.

Het Chinese AI-zorgplan uit 2025 noemt expliciet intelligent management van chronische ziekten, persoonlijke gezondheidsprofielen, voedings- en beweegadvies, AI-ondersteuning voor moeder- en kindzorg, intelligente afsprakensystemen en ondersteuning vóór en na consulten.

Chinese patiënten zijn er al aan gewend dat zorg via digitale platforms verloopt. AI vormt daardoor een extra laag binnen diensten die zij al gebruiken. In een land waar mensen in de supermarkt met gezichtsherkenning betalen en producten binnen twintig minuten thuis kunnen laten bezorgen, wordt ook van de zorg bijna verwacht dat die digitaal is.

Dat betekent niet dat de regelgeving soepeler is dan elders. China kent veel specifieke wetten, regels en beleidsmaatregelen, met aangewezen partijen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Tegelijkertijd bestaan vergelijkbare risico's als in andere landen, zoals gezondheidsverschillen door uiteenlopende digitale vaardigheden, onduidelijkheid over verantwoordelijkheid bij medische fouten en de grens tussen consumentenapps en medische zorg.

Wat is de langetermijnvisie achter de Chinese aanpak van gezondheidstechnologie?

Urgentie stimuleert innovatie. China heeft een snel vergrijzende bevolking en een zorgstelsel voor een land van continentale omvang, met grote geografische verschillen en verschillen in beschikbaar personeel. Technologie kan helpen om schaarse expertise naar afgelegen gebieden te brengen, de efficiëntie te verbeteren en tekorten aan artsen en andere zorgprofessionals op te vangen.

Daarnaast speelt een economisch doel. China wil internationaal concurrerende bedrijven en intellectueel eigendom ontwikkelen rond biomedische technologie, AI, medische apparatuur, brain-computerinterfaces en robotica.

Ook weerbaarheid en macht spelen een rol. China was decennialang sterk afhankelijk van geïmporteerde hoogwaardige geneesmiddelen en technologie. Meer binnenlandse capaciteit geeft het land meer controle over de eigen gezondheidsveiligheid en toeleveringsketens. Mede daarom wordt biotech in nationale plannen gezien als een belangrijke pijler en hoogwaardige productieve kracht.

Healthy China 2030 heeft als doel om de levensverwachting in 2030 naar 80 jaar te brengen. Investeringen in biomedische wetenschap, AI, data-infrastructuur en geavanceerde medische apparatuur kunnen daaraan bijdragen. De langetermijnvisie is daarmee gericht op een zorgstelsel waarin technologie helpt bij vergrijzing, chronische ziekten en ongelijkheid in toegang, terwijl de industrie achter deze technologie tegelijkertijd een steeds belangrijkere economische en strategische factor wordt.

Staat de Chinese samenleving daadwerkelijk open voor AI in de zorg, of wordt de adoptie vooral van bovenaf aangestuurd?

Beide krachten spelen een rol. De Chinese overheid stimuleert medische AI sterk van bovenaf. Documenten van de centrale overheid bevatten expliciete doelstellingen voor adoptie, lokale overheden organiseren pilots en publieke ziekenhuizen kunnen snel handelen zodra de beleidsrichting duidelijk is.

Tegelijkertijd is er sterke vraag van onderaf naar digitaal gemak. Chinese consumenten omarmden mobiel betalen, superapps, e-commerce, maaltijdbezorging en digitale financiële diensten eerder en op grotere schaal dan consumenten in veel westerse markten. Zorgplatforms zijn binnen die omgeving ontstaan. Veel patiënten verwachten inmiddels dat zij afspraken kunnen maken, betalen, uitslagen bekijken en diensten via hun smartphone kunnen gebruiken. Een AI-assistent binnen dat proces voelt daardoor eerder als een volgende verbetering dan als een volledig nieuwe relatie met de gezondheidszorg.

Ook commerciële concurrentie speelt een grote rol. Chinese internet- en zorgbedrijven concurreren fel om gebruikers, terwijl ziekenhuizen concurreren op reputatie en efficiëntie. Zodra een technologie als DeepSeek beschikbaar komt, kunnen honderden instellingen vrijwel tegelijkertijd beginnen te experimenteren. De snelle adoptie ontstaat dus door de wisselwerking tussen overheidsbeleid, commerciële concurrentie en consumentengedrag.

Hoe zou u het Chinese biotech-ecosysteem van vandaag omschrijven? Wie zijn de belangrijkste spelers en hoe verhoudt het zich tot Silicon Valley of Boston?

Het ecosysteem wordt steeds geavanceerder, volwassener en zelfverzekerder. Tot de gevestigde innovatieve bedrijven behoren BeOne, voorheen BeiGene en inmiddels een internationale multinational met hoofdkantoor in Zwitserland, Hengrui, Innovent, Akeso, Legend Biotech en CSPC. Daaromheen bevindt zich een veel grotere groep gespecialiseerde bedrijven die werken aan ADC's, antilichamen, celtherapie, RNA, kleine moleculen en steeds vaker AI-ondersteunde geneesmiddelenontwikkeling.

Het ecosysteem wordt ondersteund door onder meer WuXi en andere CRO- en CDMO-bedrijven, grote aantallen ziekenhuizen die klinische studies uitvoeren, universiteiten en onderzoeksinstituten, steeds professionelere investeerders en een grote groep wetenschappers en bestuurders met ervaring binnen Amerikaanse en Europese farmaceutische bedrijven.

Geografisch bestaat er niet één Chinese tegenhanger van Boston of Silicon Valley. Zhangjiang in Shanghai is waarschijnlijk het duidelijkste voorbeeld van een zeer groot en dicht biotechcluster. Bedrijven kunnen er via een omvangrijke binnenlandse toeleveringsketen verschillende stappen doorlopen, van medicinale chemie en preklinisch onderzoek tot productie en klinische ontwikkeling. Suzhou is eveneens belangrijk geworden voor biotech en productie.

Beijing beschikt over grote academische en wetenschappelijke expertise en bouwt in de zuidelijke delen van de stad verder aan biotechcapaciteit. Shenzhen en de Greater Bay Area brengen dankzij tientallen jaren ervaring met hardware een sterke technologische en technische component mee. Hangzhou, waar onder meer DeepSeek en Alibaba zijn gevestigd en dat geldt als softwarecentrum van het land, wordt eveneens belangrijker, onder andere dankzij Ant Group.

China's voordelen ten opzichte van de Verenigde Staten liggen deels bij schaal, snelheid en kostenefficiëntie. Boston beschikt nog altijd over meer ervaring met het voortbrengen van wereldwijd dominante biotechbedrijven, grensverleggend academisch onderzoek en geavanceerde biotechfinanciering, vooral in latere ontwikkelingsfasen richting commercialisering. Ook op verschillende gebieden van fundamenteel onderzoek lopen de Verenigde Staten nog voor.

Is het ontwikkelen van AI voor de zorg in China minder beperkend dan in Europa? Welke regels gelden voor medische AI?

Ik zou China niet als ‘ongereguleerd’ omschrijven. Het land kent juist strenge regelgeving.

De Chinese AI-plannen zijn zeer gedetailleerd en geven duidelijk richting. Tegelijkertijd kan experimenteren in China soms sneller verlopen. China kent specifieke classificatieregels voor medische AI-software en werkt aan aanvullende regels voor medische hulpmiddelen met grote AI-modellen en toepassingen voor meerdere ziekten.

Gezondheidsdata vallen onder de Chinese Personal Information Protection Law, Data Security Law en Cybersecurity Law. Voor menselijke genetische gegevens gelden aanvullende controles. AI-onderzoek binnen medische instellingen kan onder ethische toetsingsregels voor wetenschap en technologie vallen. De National Health Commission heeft daarnaast eisen opgesteld voor het klinische gebruik van AI-ondersteunde technologieën. Voor generatieve AI kunnen ook bredere Chinese regels voor generatieve AI en algoritmen gelden.

Europa staat steeds meer bekend om regelgeving, beperkingen en trage vooruitgang. Het Europese model legt veel nadruk op vooraf vastgelegde rechten, risicoclassificatie en naleving van regelgeving. China combineert regelgeving voor data en medische toepassingen met meer bestuurlijke ruimte en een sterkere beleidsmatige wens om technologie in aangewezen prioriteitsgebieden toe te passen. Dat betekent niet dat bedrijven onbeperkte toegang hebben tot patiëntgegevens of buiten medische regelgeving vallen.

Europa heeft met regelgeving voor medische hulpmiddelen, de AVG en inmiddels de EU AI Act een relatief expliciet en gelaagd systeem ontwikkeld. Verplichtingen kunnen al ontstaan voordat een bedrijf in de buurt komt van daadwerkelijke toepassing. China zou ik daarom eerder ‘anders beperkend’ noemen. Wanneer een AI-product bijvoorbeeld een medische functie heeft en als software voor een medisch hulpmiddel wordt geclassificeerd, valt het onder de regelgeving van de NMPA.

Ook de praktijk verschilt. Lokale overheden en publieke ziekenhuizen kunnen soms zeer snel pilots starten, vooral wanneer technologie aansluit bij nationale beleidsdoelen. DeepSeek laat dat goed zien. Implementaties in ziekenhuizen verliepen sneller dan de ontwikkeling van het regelgevingskader, waarna Chinese onderzoekers opriepen tot duidelijkere governance.

In China Cure omschrijft u de Chinese zorginnovatie als ‘deels indrukwekkend, deels verontrustend en voor een groot deel nog onbeslist’. Wat vindt u het indrukwekkendst, verontrustendst en meest onzeker?

Het indrukwekkendst vind ik de snelheid van de verandering en de omkering van de richting. In mijn boek beschrijf ik hoe mijn grootmoeder in 2003 in China kanker kreeg. Een van de meest veelbelovende geneesmiddelen voor haar ziekte was in Zwitserland ontwikkeld en voor een gemiddeld Chinees gezin bijzonder moeilijk verkrijgbaar. China was destijds vooral ontvanger van geavanceerde farmaceutische innovatie.

Iets meer dan twintig jaar later zoeken internationale farmaceutische bedrijven juist actief in Chinese pijplijnen naar mogelijke nieuwe kankermedicijnen, die uiteindelijk ook levens van westerse patiënten kunnen redden. Die omkering is historisch gezien buitengewoon.

Het verontrustende is de afstand die kan blijven bestaan tussen technologische mogelijkheden en gelijkwaardige gezondheidszorg. Ongelijkheid en risico's blijven bestaan, net als elders. Als arts, consultant en schrijver weet ik dat we beperkingen moeten blijven erkennen en ons niet uitsluitend moeten laten meeslepen door de meest indrukwekkende innovaties en succesverhalen.

Gezondheid draait om gelijkheid en toegang en is een moreel recht en publiek goed. China kan tegelijkertijd beschikken over een buitengewoon geavanceerd ziekenhuis in Shanghai, kankeronderzoek van wereldklasse en AI-bedrijven die grensverleggende modellen ontwikkelen, terwijl patiënten elders problemen ondervinden met betaalbaarheid, toegang tot specialisten of wisselende kwaliteit van zorg. Technologie lost dergelijke ongelijkheden niet automatisch op. Bovendien ontstaan nieuwe zorgen over privacy, surveillance, verantwoordelijkheid en de hoeveelheid zeggenschap die we willen geven aan systemen waarvan de redenering soms ondoorzichtig is.

Ik schreef dit boek omdat ik geloof dat China's enorme innovatievermogen kan bijdragen aan een wereld waarin ziekten beter worden behandeld en zorg en welzijn beter worden ondersteund. Maar het blijft onzeker of die voordelen breed kunnen worden verdeeld en of leiders en besluitvormers binnen overheid, industrie, wetenschap en geneeskunde hun verantwoordelijkheid nemen. Ook moet nog blijken of China's groeiende macht op gezondheidsgebied andere landen vooral meer mogelijkheden biedt of juist nieuwe afhankelijkheden creëert.

Wat heeft u tijdens het onderzoek voor uw boek het meest verrast?

Ik heb dit boek geschreven vanuit mijn persoonlijke en professionele ervaringen, dus niets heeft me echt verrast. Ik groeide op terwijl ik voor familieleden zorgde, maakte verschillende zorgstelsels mee, vergeleek het Chinese systeem met dat van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, werkte er als arts, was actief binnen de overheid en adviseer nu publieke en private organisaties over deze onderwerpen. De exponentiële veranderingen blijven mij fascineren en ik voel sterker dan ooit hoe belangrijk het is om hierover te werken en te communiceren.

Gezondheid wordt vaak als te technisch gezien om interessant te zijn, te sterk verbonden met pijn en lijden om aandacht te krijgen zolang we zelf niet ziek zijn, of te gemakkelijk terzijde geschoven in discussies over politiek en macht. Toch staat gezondheid centraal in vrijwel iedere beleids- en industriële beslissing. De pandemie heeft laten zien dat gezondheid zowel een kracht als een kwetsbaarheid van een land of systeem kan zijn.

Ik ben ervan overtuigd dat menselijke verhalen en toegankelijke communicatie het beste vertrekpunt vormen om bruggen van begrip te bouwen. Daarom heb ik dit boek geschreven.

Dr. Ruby Wang is praktiserend arts en directeur bij LINTRIS Health Strategy. Daarnaast is zij oprichter van ChinaHealthPulse, een nieuwsbrief en podcast over de Chinese gezondheidszorg en biotechsector. Eerder was zij Head of Health bij de Britse ambassade in Beijing en gezondheidsadviseur van de Verenigde Naties in China.

Haar nieuwe boek, China Cure: The Rise of a Biotech, AI Medicine and Global Health Superpower, verschijnt naar verwachting in oktober 2026.