Nederlandse ziekenhuizen zetten steeds steviger in op kunstmatige intelligentie. Uit de eerder dit jaar gepubliceerde AI Monitor Ziekenhuizen 2026 van M&I/Partners blijkt bijvoorbeeld dat een groeiend aantal organisaties beschikken over een AI-strategie of -beleid en dat gemiddeld aan achttien AI-toepassingen wordt gewerkt.
Toch blijft succesvolle opschaling een uitdaging, stelt Wouter Gude, principal adviseur bij M&I/Partners en medeopsteller van de monitor, in de komende editie van ICT&health. Geen enkel ziekenhuis voldoet momenteel aan alle voorwaarden om AI organisatiebreed optimaal te benutten. De aandacht verschuift daardoor van de technologie zelf naar de vraag hoe AI duurzaam kan worden ingebed in processen, beleid en cultuur.
Veelkoppig monster
Volgens Gude ligt in die inbedding de kern van de huidige AI-uitdaging. Hij omschrijft AI als een 'veelkoppig monster': een ontwikkeling waarbij technologie slechts één van de vele onderdelen vormt. Visie, governance, data, infrastructuur, financiering, AI-geletterdheid, verandermanagement en organisatiecultuur hangen volgens hem nauw met elkaar samen. Ontbreekt één van die schakels, dan stokt de invoering van AI al snel.
"AI-readiness is het centrale begrip op het moment voor veel organisaties. Het gebrek eraan is de onderliggende reden waarom veel AI-pilots falen of niet schalen." Het veelkoppige monster bestaat uit veel meer dan technologie. Visie, strategie, governance, data, infrastructuur, financiering, AI-geletterdheid, verandermanagement en cultuur beïnvloeden elkaar voortdurend. Is één van die onderdelen onvoldoende ontwikkeld, dan heeft dat direct gevolgen voor de inbedding van AI.
Herontwerp zorgprocessen
Juist daarom moeten ziekenhuizen volgens Gude niet alleen investeren in nieuwe AI-toepassingen, maar in het opnieuw ontwerpen van zorgprocessen en het versterken van de organisatorische basis. AI toevoegen aan bestaande werkwijzen levert volgens hem wel efficiëntiewinst op, maar benut de werkelijke potentie van de technologie niet.
Hij bepleit dan ook een tweesporenbeleid zoals dat vaker ingezet wordt bij de inbedding van nieuwe technologie: een combinatie van pilots om uit te leren en de ontwikkeling van beleid en een raamwerk voor de langere termijn, waarbij beide sporen elkaar versterken.
Voorzichtig optimisme
Ondanks de vele uitdagingen kijkt Gude met vertrouwen naar de komende jaren. Hij ziet dat ziekenhuizen steeds professioneler omgaan met AI en beter begrijpen dat succesvolle toepassing vraagt om meer dan een technische implementatie. Tegelijkertijd blijven samenwerking, kennisdeling en veranderkracht cruciaal om te voorkomen dat veelbelovende pilots blijven steken in de experimentele fase. "Voorbij de muren van de eigen organisatie kijken is heel belangrijk, kennis en ervaringen uitwisselen. Zo voorkom je dat je zelf herhaalt wat elders al geprobeerd is."
Het volledige interview met Wouter Gude verschijnt in ICT&health 4, 2026 (20 augustus) en in ons online magazine.
