Met de komst van het Integraal Zorgakkoord is ‘digitalisering’ een van de kernwoorden in de zorg. Een overkoepelende term die veel facetten binnen de zorg raakt. Onder de noemer ‘Krachtig Verbindende Regiovisie’ werken in Friesland sinds 2018 alle veertien zorginstellingen voor ouderenzorg al samen. Toen de term digitalisering steeds vaker naar voren kwam in overleggen, werd het volgens de bestuurders van de zorgorganisaties tijd voor een leergang op dat gebied. “Als bestuurder had ik behoefte aan extra kennis over digitalisering in de zorg en wat dat voor verdere gevolgen heeft”, vertelt Ester Kuiper, initiatiefneemster van de leergang en lid van de Raad van Bestuur van de Kwadrantgroep.
Met haar achtergrond in de telecommunicatiesector heeft Kuiper enige kennis van digitalisering. Maar, hoe stuur je nu vanuit je bestuurlijke rol op digitalisering en hoe weet je nu wat hierbij belangrijk is? Kuiper hierover: “Ik begrijp wel veel van telecommunicatie, maar het digitaliseringsvraagstuk in de zorg is veelzijdig en dat maakt het complex. Als bestuurder moet je aan zoveel knoppen draaien en veel achtergronden weten voordat je weloverwogen beslissingen kunt nemen.”
De vraagstukken waarmee Kuiper worstelde, legde ze voor aan Jerry Fortuin van Wij Transformeren Zorg (Wijtz) met de vraag of er een korte cursus of leergang beschikbaar was. Op dat moment was een dergelijke leergang nog niet voorhanden, maar het was geen probleem om dat te gaan samenstellen. Een voorstel dat door Kuiper en haar collega-bestuurders in Friesland met open armen werd ontvangen.
Samen met collega-bestuurder Simone Meertens van ZuidOostZorg stelde Kuiper, met behulp van externe adviseurs, een leergang samen. Eind 2022 werd de eerste tweedaagse cursus gegeven, vertelt ze. “Juist omdat alle bestuurders van de veertien instellingen enthousiast waren over de leergang, was dit meteen de start van het formuleren van een gezamenlijke visie op digitalisering in de VVT-sector.”
Gezamenlijke visie
De vier digitaliseringsdoelstellingen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) vormden de basis voor het de gezamenlijke visie. Dat betekent dat digitale gegevensuitwisseling dé standaard wordt in de zorg en dat alle inwoners van Nederland in 2025 digitaal toegang hebben en beschikken over hun eigen zorggegevens. Ook speelt het digitaliseringsvraagstuk een belangrijke rol bij de transformatie naar hybride zorg.
“Ik ontdekte dat het heel nuttig was om in deze tweedaagse cursus met elkaar de IZA-digitalisering door te akkeren”, vervolgt Kuiper. “Dat is zo’n grote opgave, dat kún je gewoon niet in je eentje als organisatie doen. Met digitalisering van je organisatie moet je met z’n allen wel een standaard manier van werken invoeren, wil je invloed hebben op de transformatie in de zorg.”
Simone Meertens is van oorsprong controller en gebruikt die ervaring nu als bestuurder bij ZuidOostZorg. Ze weet door haar ervaring dat het inzetten van eenduidige werkvormen belangrijk is om je doelen te bereiken. Naast het regionale programmateam neemt ze ook deel aan de landelijke beweging van ‘Anders werken in de zorg’, dat is gericht op het versnellen van (technologische) innovaties in de zorg.
“Met onze manier van werken kijken we op verschillende locaties in Friesland samen naar de verschillende facetten van digitalisering”, legt Meertens uit. “Andere VVT-instellingen kunnen weer daarop meeliften, zodat zij niet zelf het wiel hoeven uit te vinden.”
Trekkers en volgers
Om de samenwerking georganiseerd tot een succes te laten komen, is een stuurgroep opgesteld bestaande uit vier bestuursleden van de deelnemende VVT-organisaties. Naast Kuiper van de Kwadrantgroep en Meertens van ZuidOostZorg, zitten bestuurders Elo Gramsbergen van zorgorganisatie Patyna en Paul Mutsaers van zorgorganisatie Leppehiem in de stuurgroep.
Behalve het ontwikkelen van de leergang, begeleidt de stuurgroep de andere VVT-organisaties in Friesland in het bereiken van de vier doelstellingen van de IZA-opgave ‘digitalisering’. Ook de informatiemanagers van de verschillende VVT-organisaties treffen elkaar frequent.
Overlap onvermijdelijk
Soms komt het voor dat je als organisatie in sommige deelgebieden samen de trekker bent. Want de regio is groot en enige overlap is daarmee onvermijdelijk. Meertens benadrukt dat die overlap juist helemaal geen probleem hoeft te zijn: “Een goed voorbeeld is Keteninformatie Kwaliteit Verpleeghuiszorg (KIK-V) waarvan zowel ZuidOostZorg als de Kwadrantgroep trekker zijn, maar ieders vanuit een eigen invalshoek.”
Datzelfde geldt voor het onderdeel gegevensuitwisseling. In de regio Heerenveen zijn Kwadrantgroep en Alliade Zorggroep daar samen met Ziekenhuis Tjongerschans de trekker. In de regio Drachten is ZuidOostZorg de trekker samen met ziekenhuis Nij Smellinghe. Wat volgens Meertens leuk hieraan is, is dat er vanuit verschillende invalshoeken aan gegevensuitwisseling wordt gewerkt.
“Zo zoomen ze in Heerenveen in op het vraagstuk ‘hoe krijgen we de techniek werkend’ en in onze regio bespreken we het functioneel gebruik. Als het goed is, krijg je dus op termijn een kruisbestuiving omdat je de verschillende aspecten kunt samenvoegen. Zo kun je elkaar helpen met verschillende aspecten en hoeven we niet het wiel opnieuw uit te vinden”, schetst Meerten.
Vanaf de werkvloer
Op het gebied van gegevensuitwisseling loopt ook een project onder de naam ‘Dwaan’, wat Fries is voor ‘doen’. Kern van dat project is de gegevensuitwisseling met huisartsen. Het project loopt nu een jaar. Dit is een goed voorbeeld van een project dat vanaf de werkvloer is begonnen, licht Kuiper toe.
“Wij hebben nu een Chief Nursing Information Officer (CNIO) die voorheen business analist was en daarvoor werkzaam als verpleegkundige. Met die kennis en kunde zijn onder haar leiding de obstakels in het dagelijks werk gedefinieerd binnen de samenwerking tussen wijkverpleegkundigen en huisartsen. Vervolgens is een plan van aanpak ontwikkeld om de gegevensuitwisseling tussen wijkverpleging en huisartsen te verbeteren. Hierbij zijn ook leveranciers uitgenodigd zodat vraag en aanbod goed op elkaar kan worden afgestemd en bijvoorbeeld programmatuur kan worden gemaakt.”
Wegens succes herhaald
Als vervolg op de leergang heeft de groep VVT-bestuurders onlangs nog een vervolgvergadering over nieuwe initiatieven”, vertelt Meertens. “In het hele traject waarbij ‘geza-
enlijk optrekken’ het credo is, is er ook aandacht voor het feit dat niet iedere organisatie over dezelfde slagkracht en middelen beschikt. Juist door die samenwerking is dat aspect opgelost. Door de subsidies die uit de transformatiegelden zijn toegekend, kunnen ook de wat kleinere organisaties nu zelf een informatiemanager inhuren.”
Kuiper en Meertens kunnen nu al terugkijken op een aantal successen naar aanleiding van de werkvorm met trekkers en volgers. “Naast dat we er goed voor zorgen dat alle organisaties – groot of klein – kunnen meekomen in dit traject, zijn we blij dat in drie verschillende organisaties wordt gewerkt aan Keteninformatie Kwaliteit Verpleeghuiszorg (KIK-V)”, geeft Meertens als voorbeeld. “Maar dan wel allemaal vanuit een verschillende invalshoek zodat we elkaar daarin later kunnen versterken. En de twee samenwerkingstrajecten met twee zorgorganisaties uit een ander domein, namelijk ziekenhuizen, helpen ons ook.”
Kuiper vult daarop aan: “Datzelfde geldt voor de gegevensuitwisseling met huisartsen in het project Dwaan. We zijn er nog niet, maar met deze manier van werken groeien we naar elkaar toe met anders werken in de zorg en komt de stap naar hybride zorg sneller dichterbij.”
