Een simpele urinetest die baarmoederhalskanker kan opsporen en het uitstrijkje uiteindelijk overbodig maakt. Dat is het doel van een consortium van onderzoeksinstellingen, waaraan ook UT-hoogleraar Loes Segerink meewerkt. De onderzoekers ontwikkelen een biosensorchip die het Humaan Papillomavirus (HPV) in urine kan aantonen. Als de technologie zich bewijst, kan die volgens Segerink over vijf tot tien jaar een alternatief zijn voor de huidige bevolkingsscreening.
“De standaardmethode nu is een uitstrijkje”, zegt Segerink. Dat onderzoek wordt in een laboratorium gecontroleerd op de aanwezigheid van HPV, een belangrijke indicator voor het risico op baarmoederhalskanker. Volgens haar ervaren veel vrouwen het afnemen van een uitstrijkje als belastend en moeten zij bovendien vaak weken wachten op de uitslag. Juist die drempels spelen een rol bij de opkomst.
Migratieachtergrond
Ze vertelt dat ongeveer de helft van de Nederlandse vrouwen tussen de dertig en zestig jaar geen uitstrijkje laat maken, ondanks de periodieke oproepen. Daardoor wordt de ziekte geregeld pas in een laat stadium ontdekt, terwijl vroege opsporing baarmoederhalskanker in veel gevallen kan voorkomen.
De deelname aan het bevolkingsonderzoek ligt onder vrouwen met een migratieachtergrond nog aanzienlijk lager. Volgens Segerink doet naar schatting slechts twintig tot dertig procent van deze doelgroep mee. Ze wijst op verschillende oorzaken, zoals taalbarrières, taboes rond het onderzoek, angst voor een mannelijke arts en culturele omstandigheden waarin de post niet altijd terechtkomt bij degene voor wie de oproep bedoeld is. Daarom onderzoekt het consortium ook hoe deze vrouwen beter kunnen worden bereikt, bijvoorbeeld door samen te werken met laagdrempelige ontmoetingsplekken en maatschappelijke of religieuze organisaties.
Compact analyseapparaat
De biosensorchip van Segerink moet uiteindelijk onderdeel worden van een compact analyseapparaat dat DNA-sporen die wijzen op baarmoederhalskanker in urine kan opsporen. Daardoor zou een ingrijpend uitstrijkje niet langer nodig zijn. Vrouwen hoeven dan alleen een urinemonster in te leveren, waarna een doktersassistent het direct met het apparaat kan analyseren. De uitslag zou vrijwel meteen beschikbaar zijn.
Voor de ontwikkeling van de technologie werkt Segerink samen met onderzoekers van het TechMed Centrum, waar ook studenten van de opleidingen Biomedische Technologie en Technische Geneeskunde bij het project zijn betrokken. Daarnaast zoekt het consortium de samenwerking met het bedrijfsleven. Zo onderzoekt de UT-spin-off Micronit hoe het eigen sample-to-answer-platform Mykee kan worden ingezet om de biosensor buiten de universiteit praktisch toepasbaar te maken. Volgens Segerink laten de eerste testresultaten zien dat die aanpak potentie heeft.
Digitale colposcoop
Eind vorige maand berichtten we ook over een andere innovatie op het gebied van baarmoederhalsonderzoek. Het Antonius Ziekenhuis nam toen een digitale colposcoop in gebruik voor het onderzoeken van afwijkingen aan de baarmoederhals. De technologie ondersteunt gynaecologen bij vervolgonderzoek na een afwijkend uitstrijkje en moet helpen om afwijkingen nauwkeuriger te beoordelen. Volgens het ziekenhuis maakt dat een gerichtere behandeling mogelijk en kunnen onnodige ingrepen in sommige gevallen worden voorkomen.
