Biokunstnier moet dialyse dichter bij werking van echte nier brengen

De ontwikkeling van een implanteerbare biokunstnier krijgt een nieuwe impuls met de start van het BioHybrid Kidney Crossing Borders (XB)-programma. In het Europese onderzoeksinitiatief werken de Nierstichting, UMC Utrecht, Universiteit Utrecht, Universiteit Twente, imec, RegMed XB en verschillende MedTech-bedrijven samen. Zij ontwikkelen een kunstnier met levende niercellen die op termijn een alternatief voor dialyse moet bieden. Het programma wordt mede gefinancierd door de Nierstichting en Health~Holland.

Wereldwijd zijn miljoenen mensen met nierfalen aangewezen op dialyse of een niertransplantatie. Hoewel dialyse levensverlengend is, neemt de behandeling slechts een deel van de nierfunctie over en kan deze een grote impact hebben op de kwaliteit van leven.

Stap richting implanteerbare kunstnier

Een dialysemachine gebruikt een kunstnier om afvalstoffen uit het bloed te filteren met een dialysemembraan en dialysevloeistof. Een biokunstnier bevat daarnaast levende niercellen. Die kunnen helpen om water en nuttige stoffen uit het filtraat terug te winnen en afvalstoffen verder te verwijderen. Daarmee moet de behandeling dichter aansluiten bij de werking van een echte nier. Volgens internist-nefroloog Karin Gerritsen van UMC Utrecht vormt de biokunstnier daarmee een belangrijke schakel tussen de huidige dialyse en het uiteindelijke doel om een falende nier volledig te herstellen of te vervangen. Daarvoor zijn nog veel wetenschappelijke en technologische doorbraken nodig.

Met BioHybrid Kidney XB wordt gewerkt aan een kunstnier die uiteindelijk in het lichaam van mensen met nierfalen kan functioneren en belangrijke functies van de nieren kan overnemen. De Nierstichting investeert al langer in innovaties voor nierpatiënten en was eerder betrokken bij de ontwikkeling van de NeoKidney, een draagbare kunstnier die mensen die afhankelijk zijn van dialyse meer vrijheid moet bieden.

Patiëntvriendelijke behandeling

Het nieuwe onderzoeksprogramma bouwt voort op die ontwikkeling. Het uiteindelijke doel is een duurzame en patiëntvriendelijke behandeling voor nierfalen.Het onderzoek staat onder leiding van dr. Jeroen Vollenbroek van het UMC Utrecht. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht, Universiteit Twente en imec werken samen met Biochem Oss BV, M3Nephron BV, MosaMatrix BV, Cell4Pharma BV, Orgonex BV, Me-Sep Sp. z o.o. en Vital 3D Technologies UAB.

Het samenwerkingsproject wordt mede gefinancierd met een PPS-subsidie van Health~Holland, die in samenwerking met de Nierstichting is toegekend om publiek-private samenwerking te stimuleren. Begin dit jaar schreef ICT&health ook over de ontwikkeling van de Neokidney. De eerste klinische tests met het apparaat zijn in januari 2026 gestart bij UMC Utrecht.