De verschillende initiatieven die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld om een gezonde digitale balans te bevorderen, zijn voortaan terug te vinden in één openbare database van Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn van het Trimbos-instituut. Daarin zijn 158 initiatieven op het gebied van digitaal welzijn samengebracht. De database moet professionals helpen om beter passende interventies te vinden en bewuste keuzes te maken bij vraagstukken rondom digitalisering en welzijn.
De afgelopen jaren is het aanbod aan hulpmiddelen voor digitaal welzijn sterk gegroeid. Vanuit onder meer het onderwijs, de zorg en maatschappelijke organisaties zijn lespakketten, apps, campagnes, trainingen en evenementen ontwikkeld die bijdragen aan een bewuste omgang met digitale media. Door de diversiteit van het aanbod was het voor professionals niet altijd eenvoudig om een geschikt initiatief te vinden.
Om daarin meer overzicht te bieden, heeft het Trimbos-instituut de bestaande initiatieven gebundeld in een openbare database. Naast de database is een overzichtsdocument beschikbaar met praktische handvatten voor professionals die werken aan thema's als digitale balans, mediaopvoeding en digitale weerbaarheid.
Zes thema’s
De 158 opgenomen initiatieven zijn ingedeeld in zes thema's: digitale geletterdheid en mediawijsheid, reguleren van schermgebruik en digitale balans, digitale weerbaarheid en veiligheid, digitalisering en fysieke gezondheid, mediaopvoeding en aanbod voor ontwerpers van digitale media. De indeling moet gebruikers helpen om sneller passende interventies te vinden voor hun doelgroep of werkveld.
Volgens het Trimbos-instituut biedt de database een centraal overzicht van het huidige aanbod en ondersteunt deze professionals bij het maken van een weloverwogen keuze voor initiatieven die aansluiten bij hun praktijk. De database is openbaar toegankelijk en kan worden gebruikt door onder meer onderwijsprofessionals, zorgverleners, beleidsmakers en andere organisaties die zich bezighouden met digitaal welzijn.
Jeugd belangrijke doelgroep
Uit het overzicht blijkt dat het huidige aanbod aan initiatieven breed is, maar ook enkele duidelijke accenten kent. Een groot deel van de programma's richt zich op kinderen en jongeren. Daarnaast ligt de nadruk vooral op thema's als internetgebruik, sociale media en gamen.
Opvallend is dat veel initiatieven gebruikmaken van digitale middelen om digitaal welzijn te bevorderen. Apps, online platforms en games worden niet alleen gezien als onderdeel van het vraagstuk, maar ook als instrument om gebruikers te ondersteunen bij het ontwikkelen van een gezonde digitale balans.
Aansluiting bij praktijk
Met de database en het bijbehorende overzichtsdocument wil het Trimbos-instituut professionals meer inzicht geven in het brede aanbod aan initiatieven voor een gezonde digitale balans. De kennisupdate biedt daarnaast handvatten om beter te beoordelen welke interventies aansluiten bij de praktijk. Volgens het instituut ligt er nog een vervolgstap in het verder onderzoeken van de effectiviteit van veelgebruikte initiatieven. Een uitgebreidere wetenschappelijke evaluatie moet professionals in de toekomst helpen om beter in te schatten welke interventies in verschillende situaties het meest effectief zijn.
In september 2024 schreven we over de eerste kennisdossiers van het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn. Op de website van het kenniscentrum werden destijds dossiers gepubliceerd met wetenschappelijk onderbouwde informatie voor onder meer beleidsmakers en (onderwijs)professionals. Daarin komen onderwerpen aan bod zoals de inzet van games voor het bevorderen van welzijn, het gebruik van sociale en andere digitale media en de voor- en nadelen die digitale technologie met zich meebrengt.
