De Nederlandse zorg wordt over het algemeen als voldoende toegankelijk ervaren door mensen met een chronische ziekte of beperking. Dat blijkt uit de Nivel Monitor Zorg en Participatie 2025, waarin jaarlijks hun ervaringen worden onderzocht. Maar achter dit gemiddelde beeld gaan duidelijke verschillen schuil: niet iedereen vindt moeiteloos de weg naar passende en begrijpelijke zorg. Voor sommige groepen blijven hardnekkige drempels bestaan. Die vragen om gerichte aandacht en blijvende actie.
Aanvullend onderzoek voor de Monitor Zorg en Participatie 2025 laat zien dat mensen met een migratieachtergrond bijvoorbeeld te maken krijgen met taalbarrières en moeite hebben om passende zorg te vinden. Ook mensen met een verstandelijke beperking lopen tegen obstakels aan, zoals het begrijpen van medicijninformatie. Het gebruik van pictogrammen blijkt daarbij niet altijd toereikend.
Verlies van vertrouwen
Het niet of te laat zorg ontvangen kan grote gevolgen hebben voor mensen met een chronische ziekte. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer een derde (31%) van de ondervraagden het vertrouwen verloor in de zorg. Verder zag bijna een derde (30%) hun gezondheid verslechteren en 16 procent had meer hulp nodig uit hun sociale netwerk.
Ouderen, mensen met een lichamelijke beperking en mensen met een lager opleidingsniveau ervaren daarbij extra uitdagingen. Onder mensen met een migratieachtergrond spelen daarnaast ook taal- en cultuurbarrières een belangrijke rol.
Pictogrammen begrijpen
Ook blijkt uit het onderzoek dat mensen met een verstandelijke beperking het vaak lastig vinden om medicijninformatie te begrijpen. Iets meer dan de helft kon twee ‘eenvoudige’ pictogrammen goed interpreteren (55% en 60%), terwijl twee ‘complexere’ pictogrammen nog minder goed werden begrepen (21% en 27%). Slechts 7% van de deelnemers begreep alle vier de pictogrammen correct. Deze bevindingen maken duidelijk dat pictogrammen altijd moeten worden ondersteund met begeleidende tekst of uitleg.
Het onderzoek maakt deel uit van de Nivel Monitor Zorg en Participatie, die sinds 2009 inzichten biedt over mensen met een chronische ziekte of beperking aan beleidsmakers, zorgverleners, zorginstellingen en patiëntenorganisaties. De monitor bestaat uit de Nivel Zorgmonitor en de Nivel Participatiemonitor, met jaarlijkse publicaties binnen beide deelmonitoren, en wordt gefinancierd door de ministeries van VWS en SZW.
Digitale zorg
Eind 2025 schreven we ook over een ander onderzoek van Nivel, de IZA-monitor. Daarmee brengt het onderzoeksinstituut in kaart hoe de ontwikkeling naar een sterkere eerstelijnszorg verloopt. Nivel werkt hierin samen met Zorginstituut Nederland. Om de registratiedruk voor zorgverleners niet verder te vergroten, wordt uitsluitend gebruikgemaakt van bestaande databronnen, zoals de Monitor Digitale Zorg.
