Om de druk op de eerstelijnszorg te verlichten, rekent het Integraal Zorgakkoord (IZA) sterk op digitale zorgoplossingen. Nieuwe gegevens uit de Nivel IZA-monitor laten zien dat veel zorggebruikers openstaan voor meer digitale huisarts- en thuiszorg dan zij nu ontvangen. Tegelijkertijd toont de Monitor Digitale Zorg 2024 aan dat veilige en toegankelijke digitale zorg in de eerste lijn nog niet overal is gegarandeerd, wat wijst op aanzienlijke ruimte voor verbetering.
In een serie van vier korte publicaties worden verschillende onderwerpen uitgelicht die onderdeel zijn van de Nivel IZA-monitor. De reeks publicaties hoort bij het onderzoeksrapport ‘De beweging naar een sterkere eerste lijn: 1-meting ten behoeve van de monitoring van het Integraal Zorgakkoord’.
Monitor Digitale Zorg
Het Nivel brengt met de IZA-monitor (2024–2026) jaarlijks in kaart hoe de ontwikkeling naar een sterkere eerstelijnszorg verloopt, gefinancierd door het ministerie van VWS. Daarbij werkt het instituut samen met Zorginstituut Nederland. Om de registratiedruk voor zorgverleners niet verder te vergroten, wordt uitsluitend gebruikgemaakt van bestaande databronnen, zoals de Monitor Digitale Zorg.
In de eerstelijnszorg is volgens het Nivel duidelijk beweging zichtbaar op het gebied van personele bezetting, organisatie, passende zorg en verschuivende patiëntenstromen. Omdat de eerste lijn het merendeel van de zorgvragen opvangt, zijn in het Integraal Zorgakkoord afspraken gemaakt om die zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.
Toegankelijkheid van zorg
De meeste zorggebruikers die vorig jaar een beroep deden op de eerstelijnszorg, zijn positief over de toegankelijkheid en ervaren dat zij kunnen meebeslissen over hun behandeling. Uit de IZA-monitor blijkt daarnaast dat tussen 2019 en 2023 binnen diverse patiëntgroepen, waaronder mensen met diabetes, minder bezoeken aan de huisarts plaatsvonden en juist meer aan de huisartsenspoedpost. Tegelijkertijd groeit het aantal verzekerden zonder inschrijving bij een huisartsenpraktijk, wat de druk op de toegankelijkheid en continuïteit van de zorg vergroot.
Uit interviews met zorgpartijen in de regio’s blijkt dat goede samenwerking tussen zorgpartijen essentieel is om de doelen van het IZA te kunnen realiseren. De ZonMw-subsidies, gelijkwaardigheid tussen zorgpartijen, vaste aanspreekpunten van zorgpartijen en een gedeelde visie kunnen hieraan bijdragen. Tegelijkertijd zijn er obstakels, zoals het ontbreken van structurele financiering.
De monitor volgt tot en met 2026 hoe deze ontwikkeling verloopt, bekeken vanuit zowel zorgverleners als patiënten. Meer informatie en resultaten van het Nivel-onderzoek in de Infographic (pdf).
