Een breed consortium, CINPHIA, ontwikkelt de komende vijf jaar een rijksbrede aanpak voor beleid over mens, dier en planeet. Dat doen zij voor de Rijksoverheid en met steun van het programma ‘Bouwstenen voor integraal beleid op Planetary Health’ van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De reden is onder meer dat het beleid nu versnipperd is en samenhang mist. Het consortium maakt daarom praktische kaders en tools. Zo kunnen ministeries beter rekening houden met deze samenhang.
In het consortium ‘Co-creation and Integration of Planetary Health Impact Assessment in policy practice (CINPHIA)’ werken verschillende partijen samen om tot wetenschappelijke en maatschappelijke impact te komen. Dat de gezondheid van mens, dier en planeet elkaar voortdurend beïnvloeden, staat inmiddels buiten kijf. Tegelijk groeit het aantal losse initiatieven en beleidsinstrumenten, van klimaatwetgeving tot adaptatiestrategieën en duurzame zorgafspraken. Voorbeelden hiervan zijn: de Klimaatwet, de Nationale Adaptatie Strategie en de Green Deal voor Duurzame Zorg.
Voortbouwen op beschikbare kaders
Wat volgens het consortium ontbreekt, is regie over de volle breedte. Data betekent een domeinoverstijgende lijn die keuzes verbindt en de effecten daarvan zichtbaar maakt. Het consortium zet daarom in op integrale sturing, met praktische handvatten die beleid toetsbaar en uitvoerbaar maken binnen verschillende ministeries.
Het NWO-programma Bouwstenen voor integraal beleid op Planetary Health speelt in op deze behoefte. Centraal hierin sta at de ontwikkeling van een breed toepasbare aanpak voor een Planetary Health Impact Assessment (PHIA). Hierbij wordt voortgebouwd op al beschikbare kaders voor Health Impact Assessment (HIA) en Environmental Impact Assessment (EIA).
Planetair GezondheidsKompas
De komende vijf jaar werkt het CINPHIA-consortium aan een concreet hulpmiddel: het Planetair GezondheidsKompas. Daarmee vertalen zij complexe kennis naar beleid dat uitvoerbaar is en echt verschil maakt voor mens en planeet. Beleidsmakers gebruiken het kompas al vóór een besluit valt. Zo zien zij vroeg wat de effecten zijn en kunnen zij op tijd bijsturen. Tegelijk moet het helpen om burgers, organisaties en bedrijven actief te betrekken bij duidelijke en haalbare doelen. Projectleider is dr. Marleen Bekker van Wageningen University & Research.
In het consortium werken onder meer ClimateHUB Rotterdam, Erasmus MC, Erasmus School of Health Policy & Management, GGD Rotterdam, InHolland, KWR, PDPC, de Provincie Noord-Holland, RIVM, Rotterdams Weerwoord van de gemeente Rotterdam, SEVEN van de Universiteit van Amsterdam en Waag Futurelab samen.
Stakeholders
Ook een brede groep partners is aangehaakt. Denk aan Amsterdam UMC, het Centre for Planetary Health Policy, Doughnut Economics Action Lab, de eXtreme Citizen Science Hub, Hogeschool Leiden, KNMP en de ministeries van IenW en VWS. Verder doen onder meer Open Research Amsterdam, de Planetary Health Alliance, de Provincie Zuid-Holland, Public Health Wales, de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen en VEWIN mee.
Volgens projectleider Marleen Bekker richt CINPHIA zich op het mogelijk maken van een krachtige, gezamenlijke aanpak voor het beschermen van gezondheid en leefomgeving. Door onderzoekers, beleidsmakers en professionals uit verschillende sectoren samen te brengen met burgers, willen we ervoor zorgen dat bij belangrijke beslissingen altijd wordt gekeken naar wat goed is voor zowel mensen als de planeet.”
Nationale Wetenschapsagenda
De oorsprong van het opstellen en vernieuwen van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) ligt bij de samenleving. Binnen het NWA-programma staat de nauwe samenwerking tussen wetenschap en maatschappij centraal. Overheden, wetenschappers, maatschappelijke organisaties en burgers werken gezamenlijk aan het ontwikkelen en toepassen van kennis, met als doel zowel wetenschappelijke als maatschappelijke impact te realiseren. Via wetenschapscommunicatie wordt deze kennis gedeeld met de samenleving, om zo de betrokkenheid bij en het vertrouwen in de wetenschap te versterken.
Begin 2024 schreven we over de oratie die UMCG-professor of sustainable surgical oncology, Schelto Kruijff, op 19 januari van dat jaar hield. Hij zei toen al dat het voor de mens onmogelijk is om op een zieke planeet te leven. Hij stelde dat de zorgsector zich, ondanks technologische hoogstandjes, heeft ontwikkeld tot een van de grootste maatschappelijke vervuilers. Tijdens zijn oratie ‘Duurzaam innoveren is groen opereren’ legde hij uit op welke manier de zorg duurzamer móet en kan worden.
