Patiënten hebben steeds meer behoefte aan eigen regie. Door de overvolle werkschema’s van zorgprofessionals zou een gedeeltelijke overdracht van zorgtaken aan mantelzorgers en patiënten ook een welkome verlossing kunnen zijn. Dit vraagt om robuuste ondersteuning, informatievoorziening en training van deze informele zorgverleners. De Academie voor Zelfzorg is een bewezen werkwijze, van waaruit ziekenhuizen, VVT (Verpleging, Verzorging en Thuiszorg) en regiopartners samen de juiste ondersteuning op de juiste plek bieden. Stichting KOMPAZ Nederland draagt zorg voor opschaling van de werkzame elementen en ontwikkeling van een ondersteunend zelfzorgplatform. Inmiddels zijn 14 regio’s aangesloten.
KOMPAZ-bestuurder en medeoprichter Frank Bisselink vertelt in een interview in ICT&health 6 over de groeiende rol van zelfzorg en over de landelijke opschaling van de Academie voor Zelfzorg. Dit regionale initiatief begon in Zuid-Limburg als een samenwerking tussen zorgorganisaties MUMC+ en Envida. Sinds de oprichting is de Academie voor Zelfzorg verbreed, waarmee het nu een breed portfolio aan verschillende scholingen omvat en naast ziekenhuizen en VVT ook revalidatie, huisartsen, welzijn en gemeente zijn aangehaakt.
“De Academie focust op drie pijlers” licht Bisselink toe. “Enerzijds biedt zij scholingen voor ondersteuning bij de gezondheid, zoals het aanleren van verpleegtechnische handelingen als stomazorg en zelf een subcutane injectie zetten, daar waar het past en kan. Maar ook scholingen over ondersteuning bij Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL) en over meer complexe zorg, zoals het toedienen van intraveneuze antibiotica. Daarnaast worden digitale begeleidingssessies gegeven, bijvoorbeeld over het werken met de Patient Journey App, SanaCoach of Luscii. Tot slot worden scholingen aangeboden over integratie van de aandoening in het dagelijks leven. Zoals een scholing voor mantelzorgers rond het behouden van de balans.”
Regionale trainingsinfrastructuur
Op meer dan 14 plekken in Nederland is men inmiddels aan de slag met het ondersteunen van zelfzorg via een academie. Soms met een verschillende naam zoals ‘Zelfzorg thuis’ of ‘Mantelzorgacademie’, maar allen vanuit dezelfde, werkzame principes. Soms begint die samenwerking eerst vanuit het ziekenhuis en de VVT waarna het gefaseerd breder in de regio wordt ingezet.
De ketenpartners gaan met elkaar in gesprek over welke scholing waar aangeboden moet worden. Wat moet in het ziekenhuis? Wat moet er in de thuissituatie? En wat gebeurt er in een buurtcentrum? “Door regionale samenwerking kunnen zorg- en welzijnsinstellingen gezamenlijk de juiste ondersteuning op de juiste plek geven”, legt Bisselink uit. “De academie is dan ook niet één plek, maar eerder een regionale trainingsinfrastructuur.”
Stichting KOMPAZ
Stichting KOMPAZ Nederland is een non-profit, die instellingen of regio’s helpt om een Academie voor Zelfzorg op te zetten en de werkzame elementen te vertalen naar hun eigen context. Bisselink: “Hierin werken we samen mét alle partijen om de Academie door te ontwikkelen. Zowel betrokken zorg- en welzijnsinstellingen als landelijke partijen zoals Vilans en MantelzorgNL. Het is een belangrijke stap van ‘proudly copied from’ naar ‘perfected together’.”
Het doel van de stichting is effectieve opschaling van zelfmanagementondersteuning, en het duurzaam laten slagen van de beweging. “De stichting is opgericht omdat we van geïnteresseerde zorgorganisaties teruggekoppeld kregen dat ze een aantal barrières zagen om aan de slag te gaan met zelfmanagementondersteuning. Bijvoorbeeld op juridisch vlak, maar we kregen ook veel vragen over hoe te beginnen en of er subsidies beschikbaar zijn. Aan de andere kant merkten we dat iedereen dubbel werk aan het doen is. Denk aan het maken van patiëntfolders, filmpjes en protocollen. Door die werkzaamheden één keer centraal neer te zetten, kunnen we veel dubbel werk voorkomen.”
Lees het hele interview in editie 6 van ICT&health, die op 12 december verschijnt.
