Ongeveer 80 procent van de borstbiopten blijkt achteraf onnodig: de onderzochte afwijkingen zijn goedaardig. Een nieuwe beeldvormingstechniek, die echografie combineert met diffuse optische tomografie (DOT), kan daar verandering in brengen. Onderzoekers verwachten dat deze aanpak leidt tot nauwkeurigere diagnoses én minder belastende ingrepen voor patiënten.
Echografie is een veelgebruikte methode bij het opsporen van borstkanker. De techniek kan goed onderscheiden of een knobbel met vocht is gevuld, wat meestal wijst op een goedaardige afwijking. Bij vaste massa’s blijft echter onzekerheid bestaan: echografie kan niet betrouwbaar bepalen of het om kanker gaat.
Daarom wordt vaak een biopsie uitgevoerd. In de Verenigde Staten gaat het jaarlijks om meer dan één miljoen borstbiopten, waarvan ongeveer 80 procent geen kanker aantoont. Deze ingrepen brengen niet alleen kosten met zich mee, maar ook risico’s zoals complicaties en psychologische belasting voor patiënten.
Nieuwe techniek kijkt naar bloed en zuurstof
Een team van ingenieurs ontwikkelde een aanvullende beeldvormingstechniek: diffuse optische tomografie (DOT). Deze methode gebruikt nabij-infrarood licht om het hemoglobinegehalte en zuurstofniveau in borstweefsel te meten. Die parameters zijn relevant, omdat tumoren nieuwe bloedvaten vormen en meer zuurstof verbruiken. Hierdoor ontstaan meetbare verschillen tussen kwaadaardig en goedaardig weefsel. DOT heeft bovendien als voordeel dat geen contrastmiddelen nodig zijn.
De onderzoekers combineerden DOT met echografie in een draagbaar apparaat. Waar echografie inzicht geeft in de structuur van een afwijking, levert DOT functionele informatie over bijvoorbeeld bloedvoorziening en zuurstofverbruik.
In een studie onder 226 patiënten, die allemaal al doorverwezen waren voor een biopsie, werd deze gecombineerde techniek getest. Radiologen beoordeelden eerst de standaardbeelden (echografie en mammografie) en vervolgens de aanvullende DOT-data, zonder kennis van de uiteindelijke biopsieresultaten.
Minder biopsieën
De resultaten laten duidelijke biologische verschillen zien tussen kwaadaardige en goedaardige afwijkingen. Tumoren vertoonden hogere hemoglobinewaarden en lagere zuurstofniveaus. Agressievere tumoren versterkten dit patroon.
Wanneer radiologen ook over DOT-informatie beschikten, daalde het aantal biopsieën van goedaardige afwijkingen met ongeveer 25 procent. Het percentage gemiste kankergevallen bleef met 1,8 procent binnen de geldende medische richtlijnen, waarbij monitoring in plaats van directe biopsie acceptabel is.
Borstkanker is wereldwijd de meest voorkomende kanker bij vrouwen. In 2022 werden circa 2,3 miljoen nieuwe gevallen vastgesteld en stierven 670.000 mensen aan de ziekte. Zonder verbeteringen in diagnostiek en behandeling kan het aantal sterfgevallen richting 2050 oplopen tot 1,1 miljoen per jaar.
Minder invasieve diagnostiek
Innovaties zoals de combinatie van echografie en DOT kunnen bijdragen aan minder invasieve diagnostiek en efficiëntere zorg. Hoewel DOT ook wordt onderzocht in combinatie met andere beeldvormingstechnieken, zoals MRI en (3D-)mammografie, lijkt integratie met echografie het meest geschikt voor brede klinische toepassing. Onderzoekers werken inmiddels aan verdere optimalisatie, onder meer door inzet van kunstmatige intelligentie om beelddata beter te analyseren.
Het terugdringen van onnodige medische ingrepen kan de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren en tegelijkertijd de druk op zorgsystemen verlagen. De nieuwe beeldvormingstechniek laat zien hoe technologische innovatie kan bijdragen aan meer gerichte, patiëntvriendelijke en kostenefficiënte zorg.
Innovatieve, compacte echosensor
Enkele weken geleden schreven we over een andere innovatie op het gebied van borstkankerdiagnostiek. Onderzoekers van het MIT presenteerden toen een compacte, draagbare echosensor die vroege opsporing van borstkanker toegankelijker moet maken. Het systeem, bestaande uit een kleine probe en een smartphone-achtige verwerkingsmodule, kan real-time 3D-beelden genereren en is geschikt voor gebruik buiten het ziekenhuis, zoals bij de huisarts of thuis.
Een ontwikkeling die vooral relevant is voor risicogroepen, omdat frequenter scannen kan leiden tot eerdere detectie en betere behandeluitkomsten. Huidige echosystemen zijn vaak groot, duur en moeilijk inzetbaar, wat regelmatige screening belemmert. Het nieuwe systeem is betaalbaar, energiezuinig en eenvoudig te gebruiken, waardoor het ook inzetbaar is in gebieden met beperkte zorginfrastructuur en zo de toegankelijkheid van borstkankerscreening vergroot.
