Het UMC Utrecht heeft een derde operatierobot in gebruik genomen. Met de nieuwste generatie, de Da Vinci 5, kunnen nog meer patiënten via minimaal belastende ingrepen worden geopereerd. Dat kan leiden tot minder complicaties en een sneller herstel. Het ziekenhuis zet daarmee een volgende stap in robotchirurgie, waarin het al 25 jaar een voortrekkersrol vervult. Met de uitbreiding wil het ziekenhuis zowel de zorg als de opleiding van chirurgen verder versterken.
Volgens Jelle Ruurda, gastro-intestinaal chirurg en hoogleraar robot-geassisteerde minimaal invasieve chirurgie, biedt de nieuwe robot niet alleen voordelen voor patiënten, maar ook voor het onderwijs. “Met één druk op de knop kunnen collega’s op afstand meekijken, en zelfs leren van eerdere operaties. Zo delen we kennis sneller en breder”, zegt Ruurda.
Robotchirurgie maakt in UMC Utrecht al sinds 2000 deel uit van de zorg. In dat jaar werd hier de eerste robotoperatie van Nederland uitgevoerd. Inmiddels is de techniek uitgegroeid tot een belangrijke werkwijze bij onder meer hart- en longoperaties en bij gynaecologische kanker. Ook bij urologische kanker en bij kanker aan slokdarm, maag en lever wordt de operatierobot ingezet. In de regio Utrecht staan inmiddels zeven operatierobots en wordt intensief samengewerkt.
Preciezer opereren
De nieuwe robot geeft chirurgen meer controle tijdens de operatie. Ruurda vertelt dat ze beter kunnen voelen hoeveel kracht ze gebruiken, waardoor ze nog voorzichtiger dan voorheen met het weefsel van de patiënt kunnen omgaan. Het beeld is scherper en in 3D en eventuele kleine trillingen van de hand worden nog beter weggefilterd. Daardoor kunnen ze volgens Ruurda nog preciezer opereren Meer precisie helpt om gezond weefsel te sparen en complicaties te verminderen. Voor patiënten betekent dit kleinere incisies en dus minder pijn en sneller herstel. Ruurda: “Wat begon als pionieren, is nu onmisbaar in de zorg voor patiënten met complexe tumoren. Met deze nieuwe generatie zetten we opnieuw een stap vooruit.”
Het UMC Utrecht speelt een centrale rol in de opleiding van onder meer chirurgen, urologen en gynaecologen in de robotchirurgie. De landelijke cursus voor AIOS-heelkunde, urologie en gynaecologie is in Utrecht ontwikkeld en inmiddels hebben honderden collega’s uit binnen- en buitenland hier training gevolgd. Dankzij de dubbele console kunnen ervaren chirurgen en artsen in opleiding samen opereren, vergelijkbaar met een leeromgeving waarin direct kan worden meegekeken en bijgestuurd.
Volgens Ruurda wordt het opleiden verder versterkt met de komst van de Da Vinci 5. De nieuwe generatie maakt het mogelijk dat collega’s op afstand live meekijken en leren van eerder uitgevoerde operaties. Daarmee wordt kennis sneller en breder gedeeld binnen het vakgebied.
Meer rekenkracht
De Da Vinci 5 beschikt over aanzienlijk meer rekenkracht dan eerdere systemen. Daardoor ontstaan nieuwe mogelijkheden voor toepassingen met kunstmatige intelligentie. UMC Utrecht werkt samen met de Technische Universiteit Eindhoven aan technologie die chirurgen ondersteunt tijdens operaties. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om systemen die real-time informatie geven over het verloop van de ingreep, vergelijkbaar met navigatie. Zo wordt ondersteuning geboden bij het nemen van betere beslissingen, zowel tijdens als na de operatie.
Robotchirurgie levert goede medische resultaten op, maar wordt ook kritisch bekeken op kosten en doelmatigheid. Bij slokdarmoperaties is inmiddels aangetoond dat robotchirurgie per saldo evenveel kost als een open operatie. Hoewel de ingreep in de operatiekamer zelf duurder is, herstellen patiënten sneller en is de ziekenhuisopname korter. Voor maag- en darmoperaties wordt dit onderzoek nog opgestart. Ook duurzaamheid speelt een rol. Volgens Ruurda wordt gekeken hoe instrumenten vaker hergebruikt kunnen worden en hoe afval kan worden verminderd.
Data vergelijkbare operaties
De primeur voor de Da Vinci 5 in Nederland ging volgens eigen zeggen naar het Meander Medisch Centrum. In november 2025 schreven we al dat het ziekenhuis als eerste in Nederland de nieuwste operatierobot in gebruik nam. De geavanceerde robot, met tienduizend keer meer rekenkracht dan zijn voorganger, wordt ingezet bij onder meer maag- en darmchirurgie, gynaecologie en urologie.
Het systeem maakt daarbij gebruik van data van vergelijkbare operaties uit de hele wereld. Met de aanschaf van twee robotsystemen heeft Meander de operatieve capaciteit vergroot, terwijl ook de precisie, snelheid en veiligheid van ingrepen verder zijn toegenomen.
