Het vertrouwen van burgers in de betaalbaarheid van de zorg blijft laag. Uit onderzoek van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg blijkt dat tussen 2020 en 2024 maar een beperkte groep verwacht dat de zorg in de toekomst betaalbaar blijft. Daarbij zijn duidelijke verschillen zichtbaar tussen groepen Nederlanders. Mannen, mensen die geen zorg gebruiken en mensen die hun gezondheid als goed ervaren, hebben vaker vertrouwen in de toekomstige betaalbaarheid van de zorg dan andere groepen.
Betaalbaarheid geldt als een van de belangrijkste uitgangspunten van de Nederlandse gezondheidszorg. Vertrouwen dat zorg ook in de toekomst betaalbaar en toegankelijk blijft, speelt daarbij een grote rol. Wanneer dat vertrouwen ontbreekt, kunnen mensen terughoudender worden in het zoeken van medische hulp. In het onderzoek is gekeken naar drie vormen van vertrouwen: of de eigen zorgkosten betaalbaar blijven, of patiënten niet worden geraakt door stijgende kosten en of bezuinigingen niet ten koste gaan van de patiënt.
Schommeling in vertrouwen
Tussen 2020 en 2024 schommelt het aandeel burgers dat (heel) veel vertrouwen heeft dat de eigen zorgbijdragen betaalbaar blijven. In 2022 ligt dit met 20 procent lager dan in 2020 (33%), om in 2024 weer te stijgen naar 29 procent. Het vertrouwen dat patiënten niet worden geraakt door stijgende kosten blijft in alle jaren laag en komt niet boven de 20 procent. Het dieptepunt werd in 2024 bereikt, toen het vertrouwen op 11 procent strandde.
In 2024 had ongeveer één op de tien mensen (9%) (heel) veel vertrouwen dat bezuinigingen niet ten koste gingen van patiënten. Mannen hebben vaker vertrouwen dat de eigen financiële bijdragen betaalbaar blijven dan vrouwen. Mensen die minder zorg gebruiken en mensen die hun gezondheid als goed ervaren, hebben daarbij vaker vertrouwen.
Financiële situatie
Mensen met een betere financiële situatie (dat wil zeggen een beetje of veel geld overhouden) hebben er in 2022 (21%) vaker vertrouwen in dat de eigen financiële bijdragen betaalbaar blijven dan mensen met een slechte financiële situatie (dat wil zeggen schulden maken of spaargeld aanspreken) (4%). Bij het vertrouwen dat patiënten geen slachtoffer worden van stijgende kosten liggen de percentages dichter bij elkaar, met in 2022 een verschil van 11 procent (15% versus 4%).
Voor de overige jaren zijn geen significante resultaten gevonden of was er geen data beschikbaar over financiële situatie. Meer cijfers zijn te lezen in de publicatie van het Nivel. Meer resultaten over het vertrouwen in de gezondheidszorg door de jaren heen zijn te vinden op de Barometer Vertrouwen in de gezondheidszorg.
Consumentenpanel
Het Nivel voerde in november 2020, 2022 en 2024 een vragenlijstonderzoek uit onder leden van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. Elk jaar zijn 1.500 panelleden bevraagd. Deze groep is qua leeftijd en geslacht representatief voor de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder. De resultaten zijn gebaseerd op de antwoorden van 701 respondenten in 2020 (respons 46,7%), 737 respondenten in 2022 (49,1%) en 782 respondenten in 2024 (52,1%).
In maart schreven we ook over het Consumentenpanel Gezondheidszorg, toen uit onderzoek van het Nivel bleek dat steeds meer Nederlanders hun gezondheidswaarden digitaal bijhouden. Vooral onder ouderen neemt dit gebruik toe. Tussen 2014 en 2024 is een duidelijke groei zichtbaar in het gebruik van apparaten en apps waarmee onder meer gewicht, bloeddruk en hartslag worden gemeten. Daarmee verschuift een deel van de monitoring van zorgverleners naar burgers zelf.
Digitale toepassingen worden steeds vaker gezien als een manier om de zorg toekomstbestendig te houden. In een periode van toenemende zorgvraag, personeelstekorten en oplopende kosten kunnen middelen zoals apps bijdragen aan het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg, terwijl de kwaliteit op peil blijft.
