Onderzoek: ‘zorg moet beter aansluiten op dagelijks leven’

Nu de zorg schaarser wordt, heeft het Radboudumc in opdracht van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderzocht hoe mensen aankijken tegen de zorg voor mensen met mentale gezondheidsproblemen en ouderen die langer thuis wonen. Uit het onderzoek blijkt dat passende zorg en ondersteuning volgens hen moet aansluiten bij het dagelijks leven. Duidelijkheid over waar mensen terechtkunnen en een goede balans tussen formele en informele zorg zijn daarbij belangrijk.

Voor het onderzoek spraken de onderzoekers tijdens een burgerpanel met 24 mensen en vulden 1.054 mensen een online enquête in. Daaruit blijkt dat deelnemers de uitdagingen rond zorg breder zien dan het zorgstelsel alleen. Bij mentale gezondheid spelen bijvoorbeeld werk, school, schulden, eenzaamheid en sociale contacten een rol. Voor mensen die langer thuis wonen zijn onder meer een passende woning, praktische hulp, veiligheid en sociale verbinding belangrijk.

Bestuursvoorzitter Geranne Engwirda zegt daarover: "Voor de NZa is het perspectief van inwoners van Nederland belangrijk. We zijn opgericht om vanuit het inwonersbelang de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg te borgen. Nu deze maatschappelijke opdracht steeds meer onder druk komt te staan, willen we scherp krijgen wat inwoners belangrijk vinden en wat dit betekent voor ons werk. Dat is dan ook onze aanleiding voor een burgerraadpleging."

Zorg en ondersteuning zijn versnipperd

Een ander knelpunt dat deelnemers noemen, is de versnippering van zorg en ondersteuning. Zij verwachten een zorgstelsel dat begrijpelijk en toegankelijk is, met herkenbare plekken waar mensen met hun hulpvraag terechtkunnen. Ook moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is en hoe verschillende vormen van ondersteuning op elkaar aansluiten. In de praktijk ervaren deelnemers dat zij dit vaak zelf moeten uitzoeken en dat toegang tot passende hulp niet vanzelfsprekend is.

Langer thuis wonen is volgens de deelnemers alleen wenselijk als ouderen voldoende ondersteuning en sociale contacten hebben. Mantelzorg en hulp van buren en vrijwilligers kunnen daarbij een belangrijke rol spelen, vooral bij praktische en sociale ondersteuning. Zodra hulp langdurig, medisch of emotioneel zwaar wordt, blijft professionele zorg nodig. Informele hulp kan volgens de deelnemers daarom een aanvulling zijn op professionele zorg, maar geen vervanging.

De NZa wil de ervaringen van inwoners gebruiken bij de verdere ontwikkeling van beleid en toezicht. De uitkomsten van het onderzoek bieden daarvoor volgens de toezichthouder aanknopingspunten.

Verschillende zorgloketten

Onlangs schreven we op ICT&health ook over de verschuiving van ouderenzorg naar de thuissituatie. Uit onderzoek van het RIVM bleek dat ouderen steeds langer thuis wonen en pas bij een zwaardere zorgvraag naar een zorginstelling gaan. Daarbij krijgen ouderen en hun mantelzorgers steeds vaker te maken met verschillende zorgloketten.