De inzet van AI-ondersteunde photon pounting CT-scanners neemt in Nederlandse ziekenhuizen gestaag toe. Anders dan conventionele CT-scanners registreren photon counting-systemen individuele röntgenfotonen in plaats van alleen de totale hoeveelheid doorgelaten straling. Dat levert scherpere beelden op, evenals meer informatie over verschillende soorten weefsel en een lagere stralingsbelasting voor patiënten. De nieuwste uitbreiding komt van Franciscus, dat de eerste scanner in 2027 verwacht te plaatsen.
Het topklinische ziekenhuis - met ziekenhuislocaties in Rotterdam en Schiedam - heeft een meerjarencontract gesloten met Siemens Healthineers voor de vernieuwing van de radiologie- en nucleaire beeldvormingsapparatuur. Behalve plaatsing van de Photon Counting CT-scanners worden de komende jaren ook de overige CT-scanners, C-bogen, een doorlichtkamer en apparatuur voor de nucleaire geneeskunde stapsgewijs vervangen. De nieuwe apparatuur wordt daarnaast continu op afstand gemonitord om storingen vroegtijdig te signaleren en ongeplande uitval te voorkomen.
Volgens Franciscus-radioloog Bart Schouten betekent de komst van de Photon Counting CT een belangrijke stap vooruit in de diagnostiek. Dankzij de hogere beeldkwaliteit kunnen anatomische structuren gedetailleerder worden afgebeeld, waardoor radiologen sneller en met meer zekerheid een diagnose kunnen stellen. Dat kan leiden tot minder aanvullende onderzoeken en een lagere belasting voor patiënten.
Klinische voordelen
De technologie biedt meerdere klinische voordelen. Doordat individuele röntgenfotonen worden geregistreerd, ontstaan haarscherpe 3D-beelden met een aanzienlijk hogere resolutie dan bij conventionele CT-scanners. Daarnaast kan de scanner verschillende soorten weefsel beter van elkaar onderscheiden, wat bijvoorbeeld helpt bij de beoordeling van tumoren. Voor patiënten zijn vaak minder straling en contrastmiddel nodig.
Ook metalen implantaten veroorzaken aanzienlijk minder beeldverstoringen, waardoor onderzoeken bij patiënten met prothesen betrouwbaarder worden. Bij sommige hartonderzoeken kunnen de kransslagaders bovendien zo nauwkeurig in beeld worden gebracht dat een invasieve hartkatheterisatie minder vaak nodig is.
De Photon Counting CT-technologie biedt volgens het ziekenhuis ook nieuwe mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek. Franciscus wil deze technologie niet alleen gebruiken voor betere patiëntenzorg, maar ook om bij te dragen aan nieuwe medische inzichten.
Opmars Photon Counting CT
Photon counting CT is sinds 2021 beschikbaar in Nederland. Erasmus MC was destijds het eerste ziekenhuis in Nederland en een van de eerste centra wereldwijd dat de technologie in gebruik nam, waaronder in het Sophia Kinderziekenhuis.
Inmiddels werken ook St. Antonius Ziekenhuis, Noordwest Ziekenhuisgroep, Amphia, UMC Utrecht, Maastricht UMC+ en Amsterdam UMC met deze nieuwe generatie CT-scanners. Met de geplande ingebruikname in 2027 sluit Franciscus zich aan bij deze groeiende groep zorginstellingen.
Inzet AI
Kunstmatige intelligentie speelt een grote rol in Photon Counting CT-scanners. AI- en deep-learningalgoritmen verwerken de grote hoeveelheid meetgegevens van de scanner tot scherpe beelden met minimale ruis. Daarnaast ondersteunen AI-toepassingen de automatische positionering van patiënten, optimaliseren zij scanprotocollen en kunnen zij beelden vooraf analyseren om bijvoorbeeld aanwijzingen voor een longembolie of hersenbloeding sneller te signaleren. Daarmee ondersteunt AI zowel de efficiëntie van het scanproces als de diagnostische besluitvorming van radiologen.
Referenties
Franciscus.
