Zorgtechnologie levert pas echt iets op wanneer die een vast onderdeel wordt van het dagelijkse werk in de ouderenzorg. Dat blijkt uit de eerste bevindingen van een praktijkonderzoek van Vilans en het programma Anders Werken in de Zorg (AWIZ). De onderzoekers kijken hoe zorgorganisaties de opbrengsten van technologie kunnen vergroten, onder meer met spraakgestuurd werken en slim hulpmiddelenbeheer. In 2026 wordt het onderzoek voortgezet bij meerdere zorgorganisaties in Brabant.
Volgens de onderzoekers neemt de meerwaarde van zorgtechnologie toe naarmate zorgprofessionals de toepassingen vaker gebruiken. Die fase, waarin de voordelen daadwerkelijk worden benut, wordt ook wel 'verzilveren' genoemd. Daarbij speelt niet alleen de technologie zelf een rol, maar vooral de manier waarop het werk wordt ingericht en processen worden aangepast.
Om beter inzicht te krijgen in die praktijk onderzoekt Vilans samen met zorgorganisaties hoe technologische toepassingen structureel kunnen worden ingebed in het dagelijks werk. De praktijkonderzoeken richten zich op twee thema's: spraakgestuurd werken en slim hulpmiddelenbeheer. Daarbij wordt gekeken welke werkwijzen bijdragen aan efficiëntere zorgprocessen en een betere inzet van beschikbare middelen.
Het vervolgonderzoek start in 2026 bij zorgorganisaties in Midden- en West-Brabant, Noordoost-Brabant en Zuidoost-Brabant. De uitkomsten moeten meer inzicht geven in de voorwaarden waaronder zorgtechnologie blijvend waarde toevoegt aan de ouderenzorg.
Spraakgestuurd rapporteren
Een van de onderzoeken richt zich op spraakgestuurd rapporteren. Daarbij spreken zorgprofessionals hun rapportages direct in, waarna deze worden vastgelegd in het elektronisch cliëntendossier. Vilans onderzoekt of deze werkwijze niet alleen tijd bespaart, maar ook gevolgen heeft voor de kwaliteit van de verslaglegging. Daarbij wordt ook gekeken naar de inzet van AI-functionaliteiten die het rapporteren ondersteunen.
Na een eerder onderzoek in een gecontroleerde omgeving, waarin vooral de mogelijke tijdswinst werd onderzocht, verschuift de aandacht nu naar de dagelijkse praktijk. De onderzoekers vergelijken spraakgestuurde rapportages met handmatig getypte verslagen om vast te stellen of er verschillen zijn in kwaliteit.
Als basis voor het onderzoek ontwikkelde Vilans een kwaliteitskader (pdf), opgesteld aan de hand van wetenschappelijke literatuur, bestaande richtlijnen en praktijkervaringen. In overleg met kwaliteitsmedewerkers zijn vier criteria vastgesteld waarop rapportages worden beoordeeld: noodzakelijkheid, eenduidigheid, volledigheid en leesbaarheid. Dat kader vormt de basis voor het vervolgonderzoek.
Beheer hulpmiddelen
Een tweede praktijkonderzoek richt zich op slim hulpmiddelenbeheer. Veel zorgorganisaties hebben beperkt zicht op waar hulpmiddelen zoals tilliften, rolstoelen en medische meetapparatuur zich bevinden en hoe intensief deze worden gebruikt. Volgens Vilans kan dat leiden tot onnodige aanschaf of huur van materialen en extra zoektijd voor zorgmedewerkers.
In het onderzoek wordt gekeken naar de inzet van zogeheten Asset Tracking, waarbij hulpmiddelen met digitale tags worden gevolgd. De onderzoekers brengen in kaart hoe deze gegevens kunnen worden vertaald naar bruikbare stuurinformatie voor zorgorganisaties. Daarbij staat centraal welke meerwaarde de technologie oplevert en onder welke voorwaarden die daadwerkelijk kan worden benut. De analyses richten zich op drie onderdelen van het hulpmiddelenbeheer: de beschikbaarheid en herverdeling van hulpmiddelen, onderhoud en levenscyclusbeheer, en beslissingen over investeringen, inkoop en huur.
De eerste resultaten moeten inzicht geven in hoe datagedreven hulpmiddelenbeheer kan bijdragen aan een efficiëntere organisatie van de ouderenzorg. Belangstellenden die meer willen weten over de onderzoeken of over de eerste inzichten ervan, kunnen contact opnemen met Ilse Bierhoff: i.bierhoff@vilans.nl.
Eerder schreven we al over onderzoek van Vilans naar de meerwaarde van twaalf zorgtechnologieën binnen Anders Werken in de Zorg. Daarbij werd onder meer gekeken hoe toepassingen als bedsensoren, heupairbags en beeldbellen het werk van zorgprofessionals kunnen ondersteunen en de zelfredzaamheid van cliënten kunnen versterken.
Referenties
Anders werken in de zorg
