Steeds meer hartfalenpatiënten krijgen een deel van hun behandeling thuis. Binnen de zeven Santeon-ziekenhuizen maken inmiddels zo’n 4000 patiënten gebruik van hybride zorg, waarbij thuismetingen worden gecombineerd met beoordeling en behandeling op afstand. Tijdens het landelijke jaarcongres voor Verpleegkundig Specialisten vorige week lichtte verpleegkundig specialist Cindy Verstappen van het Catharina Ziekenhuis toe hoe deze aanpak zich ontwikkelt en hoe zorgverleners binnen Santeon de behandeling op afstand verder willen optimaliseren.
Het uitgangspunt binnen het hybride zorgpad is dat zorg die thuis kan, zoveel mogelijk thuis plaatsvindt. Patiënten meten onder meer zelf hun bloeddruk, hartslag en gewicht en geven veranderingen in hun klachten door. Ook bloeduitslagen worden meegenomen in de beoordeling. De gegevens worden beoordeeld door een monitoringsverpleegkundige. Die bespreekt de bevindingen tijdens een dagelijks afstemmoment met de verpleegkundig specialist. Samen bepalen zij welke vervolgstap nodig is. Dat kan betekenen dat de behandeling wordt voortgezet, maar ook dat medicatie of andere onderdelen van de behandeling worden aangepast.
Daarmee is de thuismonitoring nadrukkelijk meer dan het op afstand volgen van de patiënt. De verzamelde gegevens worden gebruikt om de behandeling actief te optimaliseren. Juist die koppeling tussen meten, beoordelen en handelen vormt een belangrijk onderdeel van het Santeon-zorgpad.
Eén werkwijze voor zeven ziekenhuizen
De aanpak is ontwikkeld binnen de samenwerking van de zeven Santeon-ziekenhuizen. Verpleegkundig specialisten, cardiologen, monitoringsverpleegkundigen en andere zorgprofessionals werken daarbij aan een gezamenlijke werkwijze voor hybride hartfalenzorg. Verstappen presenteert de aanpak tijdens het congres samen met Van Zutphen en mede namens Merel Scholten van het OLVG.
Een belangrijk onderdeel daarvan is dat niet iedere patiënt voor iedere stap in de behandeling naar het ziekenhuis hoeft. Tegelijkertijd blijft persoonlijk contact mogelijk wanneer de situatie daarom vraagt. Hybride zorg moet daarmee niet alleen de zorg op afstand organiseren, maar ook zorgen voor een andere inrichting van het reguliere zorgproces. De ontwikkeling sluit aan bij de bredere beweging om ziekenhuiszorg waar mogelijk naar de thuissituatie te verplaatsen. Bij hartfalen biedt thuismonitoring daarbij de mogelijkheid om veranderingen eerder te signaleren en de behandeling sneller bij te sturen, terwijl patiënten minder vaak naar het ziekenhuis hoeven.
Beoordelen verzamelde gegevens
Volgens Verstappen onderscheidt de aanpak zich van veel bestaande vormen van thuismonitoring doordat het niet blijft bij het signaleren van afwijkende meetwaarden. De informatie wordt gebruikt om patiënten ook daadwerkelijk op afstand te behandelen en te begeleiden volgens de geldende richtlijnen voor hartfalen. Zo kunnen zorgverleners op basis van de verzamelde gegevens beoordelen of een patiënt toe is aan een volgende stap in de medicamenteuze behandeling.
Wanneer de gezondheidssituatie van een patiënt het toelaat, kan de behandeling volledig op afstand worden vervolgd. Ook na een medicatiewijziging kan het effect vanuit huis worden gevolgd. Voor aanvullende diagnostiek, zoals een hartecho, kan een bezoek aan het ziekenhuis nog wel nodig zijn. De uitkomsten daarvan kunnen aanleiding zijn voor een vervolgstap, bijvoorbeeld een hartklepinterventie of het plaatsen van een pacemaker. Ook de besluitvorming daarover kan deels op afstand plaatsvinden.
Voor patiënten betekent dat minder ziekenhuisbezoeken en daarmee minder reistijd en wachttijd. Dat kan ook de belasting voor mantelzorgers verminderen. Tegelijkertijd ontstaat op de polikliniek meer ruimte voor patiënten die fysieke beoordeling of behandeling nodig hebben. De inzet van hybride zorg kan zo bijdragen aan een efficiëntere organisatie van de hartfalenzorg, zonder het persoonlijk contact uit het zorgpad te laten verdwijnen.
Ook aandacht voor onzekerheid
Niet alle behoeften van patiënten zijn uit meetgegevens af te leiden. Vooral na een ziekenhuisopname kunnen onzekerheid en angst een rol spelen. Dat geldt ook voor jongere mensen met hartfalen, die hun aandoening moeten inpassen in hun werk en gezinsleven. Daarom krijgen communicatie en begeleiding een nadrukkelijkere plek binnen het hybride zorgpad. Met goede voorlichting, aandachtig luisteren en motivational interviewing kunnen zorgverleners patiënten ondersteunen bij het omgaan met hun aandoening en het maken van keuzes in het dagelijks leven. Santeon onderzoekt nog hoe deze vaardigheden het beste in de hybride werkwijze kunnen worden ingebed.
Aan de ontwikkeling van het hybride zorgpad ging in het Catharina Ziekenhuis een analyse vooraf van de verschillende stappen in de hartfalenzorg. Met Metro Mapping werden die stappen vervolgens visueel uitgewerkt. Zo konden zorgprofessionals en patiënten gezamenlijk bepalen hoe het zorgproces anders kan worden ingericht. Patiënten werden daarbij al in de ontwerpfase betrokken.
Die aanpak wordt inmiddels ook toegepast buiten de afzonderlijke ziekenhuizen. Zo onderzochten het Catharina Ziekenhuis en Máxima MC of verpleegkundigen van het ene ziekenhuispatiënten van het andere ziekenhuis op afstand kunnen monitoren. In de pilot bleef de patiënt onder behandeling van het Catharina, terwijl Máxima MC een deel van de monitoring uitvoerde. De proef liet zien dat deze vorm van samenwerking tussen ziekenhuizen mogelijk is. Voor verdere opschaling zijn nog technische en organisatorische aanpassingen nodig.
Regionale samenwerking
De pilot tussen het Catharina Ziekenhuis en Máxima MC en is een voorbeeld van hoe deze regionale samenwerking verder kan worden uitgebreid. Uit de tien maanden durende proef met dertig patiënten bleek dat monitoring over ziekenhuisgrenzen heen in de praktijk uitvoerbaar is. Technische en organisatorische voorwaarden moeten nog verder worden uitgewerkt voordat deze werkwijze op grotere schaal kan worden toegepast. ICT&health schreef eerder dit jaar over de resultaten en de lessen uit de pilot.
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
