Het ministerie van VWS zet een duidelijke stap richting één centrale plek voor geharmoniseerde afspraken rond gezondheidsgegevens. Dit landelijke afsprakenstelsel bouwt voort op bestaande initiatieven en moet zorgen voor meer samenhang en duidelijkheid. Het Twiin Afsprakenstelsel vormt daarbij het fundament. De beweging markeert een overgang naar meer publieke regie, met behoud van de kracht van samenwerking tussen betrokken partijen in het veld.
In opdracht van VWS verkenden Nictiz en VZVZ in 2025 hoe Twiin strategisch kan worden gepositioneerd binnen deze transitie. De uitkomsten laten zien dat een publiek-private sturing noodzakelijk is om zowel innovatie als betrouwbaarheid te borgen, terwijl wordt toegewerkt naar één samenhangend stelsel voor technische, juridische, semantische en organisatorische afspraken.
Daarvoor zijn meerdere scenario’s verkend. Op basis van gesprekken met betrokken partijen is een richting bepaald waarin publieke regie wordt gecombineerd met private uitvoering en brede participatie vanuit het veld. Dit advies is door het ministerie van VWS overgenomen.
Autoriteit Digitale Gezondheid
De voorgestelde governance sluit aan op de bestaande inrichting van Twiin en is nadrukkelijk tijdelijk van aard, met een looptijd van drie tot vier jaar. Uiteindelijk is de verwachting dat het Landelijk afsprakenstelsel, als onderdeel van het Gezondheidsinformatiestelsel, volledig onder publieke regie komt te vallen van een nog op te richten Autoriteit Digitale Gezondheid (ADG).
Door publieke regie te combineren met private uitvoering ontstaat een evenwicht tussen rechtmatigheid, uitvoeringskracht en ruimte voor innovatie. Het ministerie van VWS neemt hierin de rol van stelselhouder op zich, terwijl Nictiz als stelselbeheerder de samenhang bewaakt. Twiin blijft in deze fase verantwoordelijk voor de uitvoering. Tegelijkertijd blijft de inbreng van veldpartijen geborgd in de governance. Bestaande afsprakenstelsels, ICT-leveranciers en eindgebruikers worden op verschillende momenten betrokken en uitgenodigd om bij te dragen, met als doel hergebruik te stimuleren.
Gezondheidsinformatiestelsel
De transitie naar een Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens gebeurt in nauwe samenwerking met de VWS-programma’s die verantwoordelijk zijn voor onder meer de GIS-architectuur, publiek houderschap, een landelijk dekkend netwerk, de implementatie van generieke functies, eenheid van taal en techniek, data voor burgers en secundair gebruik. Daarmee vormt het Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens een belangrijke pijler binnen het Gezondheidsinformatiestelsel.
In november afgelopen jaar schreven we ook over het feit dat een landelijk afsprakenstelsel in de zorg dichterbij komt. Toen bleek uit een fit-gap-analyse waar bestaande afsprakenstelsels elkaar versterken, wat de transitie versnelt en hoe het richting geeft aan een landelijke werkagenda. Experts verwachten dat het afsprakenstelsel de basis legt voor een efficiëntere en toekomstbestendige zorg.
