Bij de behandeling van beroertes is snelheid van cruciaal belang. Maar voor miljoenen mensen die ver van (grote) ziekenhuizen wonen, kan het uren duren voordat ze toegang krijgen tot levensreddende behandelingen, vaak met verwoestende gevolgen. Een nieuwe generatie robotica- en telerobotica systemen wil daar verandering in brengen. Door deskundige neuro-interventionisten in staat te stellen noodprocedures op grote afstand uit te voeren, kunnen deze technologieën de toegang tot endovasculaire trombectomie (EVT), de gouden standaardbehandeling voor beroertes in grote bloedvaten, drastisch verbeteren.
In regio's als Noord-Australië kunnen patiënten zes uur of langer moeten wachten voordat ze een specialist kunnen bereiken. “Tijd is hersenen”, merkt neuroloog Cameron Williams van de Australian Stroke Alliance op. Elke minuut dat de bloedstroom geblokkeerd is, vernietigt naar schatting twee miljoen neuronen. Robotica op afstand zou volgens hem kritieke vertragingen kunnen elimineren door expertise virtueel naar het ziekbed te brengen.
Recente ontwikkelingen
Recente demonstraties laten zien hoe snel dit gebied zich ontwikkelt. In Toronto gebruikten neurochirurgen het N1-systeem van Remedy Robotics om steeds verder weg gelegen hersenangiogrammen uit te voeren, terwijl Sentante een gesimuleerde EVT tussen Florida en Schotland mogelijk maakte. Deze proofs of concept tonen aan dat vasculaire ingrepen op grote afstand en met hoge precisie niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook steeds betrouwbaarder worden.
De twee benaderingen verschillen in filosofie. Remedy integreert AI-gestuurde assistentie, veilige bewegingsalgoritmen en afstandsbediening via een software-interface, met een langetermijnvisie van centrale “beroertecommandocentra” die toezicht houden op meerdere ziekenhuisrobots. Sentante richt zich daarentegen op natuurlijke haptische feedback en vertrouwde katheterachtige bedieningselementen, waardoor chirurgen soepel kunnen overstappen op robotische workflows, zelfs met meetbare latentie.
Uitdagingen
Connectiviteit, veiligheid en workflowintegratie blijven uitdagingen. Beide systemen bevatten beveiligingen tegen signaalverlies, redundante communicatiepaden en strikte bewegingscontrole om onbedoelde acties te voorkomen. Ondersteuning aan het bed blijft cruciaal voor de voorbereiding van de patiënt en de omgang met apparatuur, maar leveranciers streven ernaar om de procedure zoveel mogelijk te automatiseren om de werklast in omgevingen met beperkte middelen te verminderen.
De klinische acceptatie zal geleidelijk verlopen. Robots die geschikt zijn voor EVT worden mogelijk eerst goedgekeurd voor andere endovasculaire procedures, terwijl er wereldwijd proeven worden uitgevoerd. Remedy plant een neuro-interventieproef in 2026 in samenwerking met de Australian Stroke Alliance, en Sentante verwacht al volgend jaar de EU-markt te betreden voor perifere vasculaire interventies. Ook de regelgeving wordt versoepeld, nu de Amerikaanse FDA een doorbraakaanduiding heeft toegekend voor behandeling van beroertes op afstand.
Meerdere bedrijven, waaronder Corindus en Xcath, breiden het ecosysteem uit, wat een nieuw tijdperk in de neurovasculaire zorg inluidt. Zoals neurochirurg Ricardo Hanel opmerkt: “Het is een spannende tijd om neuro-interventionist te zijn.” Robotica op afstand kan de zorg voor beroertes binnenkort veranderen van een kwestie van geografie naar een kwestie van verbinding, waardoor geavanceerde behandelingen dichter bij elke patiënt komen, waar hij of zij ook woont.
Verbetering van de zorg voor beroertes
Eerder dit jaar ontwikkelden onderzoekers van het Erasmus MC een simulatiemodel waaruit bleek dat een mobile stroke unit (MSU) de beroertezorg in de regio Rotterdam aanzienlijk zou kunnen versnellen en verbeteren. Omdat de schade door een beroerte snel toeneemt, is een vroege diagnose van cruciaal belang, maar tegenwoordig worden patiënten vaak geconfronteerd met vertragingen, omdat een CT-scan nodig is om onderscheid te maken tussen een bloedstolsel en een bloeding, en deze scan alleen in het ziekenhuis kan worden uitgevoerd.
De MSU lost dit knelpunt op door beeldvorming en specialistische expertise naar de patiënt te brengen. Het voertuig is uitgerust met een CT-scanner, speciale apparatuur en een speciaal opgeleide verpleegkundige die de patiënt beoordeelt, op afstand een neuroloog raadpleegt en onmiddellijk met de behandeling kan beginnen. Patiënten worden vervolgens rechtstreeks naar het meest geschikte ziekenhuis gebracht.
Volgens het model zou een MSU die dagelijks van 7.00 tot 23.00 uur beschikbaar is met een responstijd van 25 minuten, 10 tot 50 minuten eerder met de behandeling kunnen beginnen, waardoor levens worden gered en invaliditeit wordt verminderd. Het vermindert ook de werkdruk voor ziekenhuizen en ambulances en zal naar verwachting binnen twee jaar zichzelf terugverdienen. Er wordt nu een regionale pilot voorbereid.
Philips en Medtronic werken ook al enige tijd wereldwijd samen op het gebied van beroertezorg. Samen hebben zij hun ambitie uitgesproken om wereldwijd de toegang tot tijdige diagnose en behandeling van beroertes te verbeteren. Zij werken ook samen met de WSO (World Stroke Organisation) en zijn vorig jaar toegetreden tot de WSO Advocacy Coalition. Onder leiding van de WSO brengt deze coalitie een breed scala aan partijen samen, waaronder zorgprofessionals, patiëntengroepen en beleidsmakers, om strategieën te ontwikkelen om de wereldwijde impact van beroertes aan te pakken.
