Onderzoekers van de Aalto Universiteit hebben in samenwerking met het Helsinki University Hospital (HUS) een innovatieve ultrasone naald ontwikkeld die tumorweefsel nauwkeuriger en in grotere hoeveelheden kan bemonsteren. Uit een peer-reviewed studie blijkt dat deze techniek vooral bij speekselkliertumoren aanzienlijke voordelen biedt.
Volgens medeonderzoeker Yohann Le Bourlout levert de nieuwe methode twee tot drie keer meer weefsel op dan bestaande naaldbiopsietechnieken. De technologie maakt gebruik van ultrageluidsgolven die langs de naald worden geleid en aan de punt worden versterkt. Daar veroorzaken ze vibraties tot wel 30.000 keer per seconde. Hierdoor komen kleine fragmenten van tumorweefsel los, die vervolgens via een lichte onderdruk in de naald worden gezogen. Deze combinatie van mechanische vibratie en gecontroleerde zuigkracht maakt het mogelijk om representatieve monsters te verkrijgen zonder omliggende structuren te beschadigen.
Minder invasief en nauwkeuriger
Voor een betrouwbare diagnose van tumoren is het verkrijgen van voldoende en kwalitatief goed weefsel essentieel. Beeldvorming alleen is vaak onvoldoende om onderscheid te maken tussen goedaardige en kwaadaardige afwijkingen, zeker in complexe anatomische gebieden zoals hoofd en hals.
Traditioneel wordt hiervoor gebruikgemaakt van twee methoden: de core needle biopsy (CNB) en de fine needle aspiration (FNA). CNB levert doorgaans grotere weefselmonsters, maar is invasiever en niet altijd geschikt voor alle locaties. FNA is minder belastend voor de patiënt, maar levert vaak slechts losse cellen op, wat kan leiden tot onzekere of inconclusieve diagnoses.
De nieuwe ultrasone naald combineert volgens de onderzoekers de voordelen van beide technieken. Ondanks een vergelijkbare dikte als FNA, levert de methode grotere en meer samenhangende weefselmonsters op, inclusief de architectuur van het weefsel. Dit is cruciaal voor een nauwkeurige beoordeling door pathologen.
Bovendien kan de procedure poliklinisch worden uitgevoerd en blijft de belasting voor de patiënt beperkt. De vibraties aan de naaldpunt maken het mogelijk om gericht weefsel los te maken zonder extra risico op complicaties. De studie is onlangs gepubliceerd in European Radiology Experimental.
Meerwaarde bij complexe tumoren
De technologie lijkt met name veelbelovend voor speekselkliertumoren, die relatief zeldzaam en heterogeen zijn. Het verkrijgen van representatieve monsters is hier extra uitdagend, onder meer doordat de oorspeekselklier zich dicht bij de aangezichtszenuw bevindt.
Tot nu toe leidde deze complexiteit er vaak toe dat patiënten al in een vroeg stadium een operatie moesten ondergaan om een definitieve diagnose te stellen. De nieuwe methode kan dit mogelijk voorkomen door al vooraf voldoende diagnostische zekerheid te bieden.
Uit de studie blijkt dat de verkregen monsters niet alleen groter zijn dan bij standaard FNA, maar ook een completer beeld geven van de tumor dan zowel FNA als CNB. Dit komt doordat niet alleen losse cellen worden verzameld, maar ook intacte weefselstructuren.
Brede toepasbaarheid
Hoewel het onderzoek zich in eerste instantie richtte op speekselkliertumoren, zien de onderzoekers bredere toepassingen. De ultrasone naald is inmiddels met succes ingezet voor het bemonsteren van lymfeklieren bij tien patiënten.
Daarnaast loopt er vervolgonderzoek naar toepassingen bij schildklier- en borstkanker, in samenwerking met onder meer het Turku University Hospital en regionale zorgorganisaties in Finland. Hierbij worden momenteel weefselmonsters uit operaties geanalyseerd, met als doel toekomstige klinische studies op te zetten.
De verwachting is dat deze technologie kan bijdragen aan een verschuiving in de diagnostiek: van invasieve, soms risicovolle procedures naar meer precieze, patiëntvriendelijke methoden. Daarmee sluit de ontwikkeling aan bij een bredere trend binnen de oncologie, waarin vroege en nauwkeurige diagnostiek steeds centraler staat.
De onderzoekers benadrukken dat verdere klinische validatie nodig is, maar zien duidelijke potentie. De inzet van ultrasone technologie in naaldbiopten zou een belangrijke stap kunnen betekenen richting betere behandelbeslissingen en uiteindelijk betere uitkomsten voor patiënten.
Ultrasone innovatie
Eind vorig jaar ontwikkelden onderzoekers van de Universiteit van Colorado Boulder een innovatieve methode die ultrasone golven combineert met trillende nanodeeltjes om dicht tumorweefsel te verzachten. Dit kan de effectiviteit van chemotherapie verbeteren, omdat medicijnen beter kunnen doordringen tot moeilijk bereikbare delen van tumoren.
De nanodeeltjes, opgebouwd uit silica en vetmoleculen, gaan trillen onder invloed van ultrageluid en veroorzaken microbellen die de tumorstructuur veranderen zonder cellen te vernietigen. Hierdoor kan behandeling met lagere intensiteit plaatsvinden, met minder schade aan gezond weefsel. De technologie is veelbelovend voor solide tumoren zoals borst- en prostaatkanker en wordt momenteel getest in diermodellen.
