Steeds meer mensen gebruiken AI-chatbots voor het schrijven van teksten, het samenvatten van informatie of het uitwerken van ideeën. Dat levert tijdwinst op, maar roept ook de vraag op: wat gebeurt er met ons denkvermogen als we steeds vaker cognitieve taken uitbesteden? ICT&health 4, 2026 gaat in op recent wetenschappelijk onderzoek dat wijst op mogelijke nadelige effecten van intensief gebruik van large language models (LLM's), maar ook op hoe dit naar de zorg vertaald moet worden.
Een artikel in het magazine duikt in twee onderzoeken die elk vanuit een andere invalshoek naar hetzelfde fenomeen kijken. Een eerste studie laat zien dat frequent gebruik van AI samenhangt met minder kritisch denkvermogen.
De onderzoekers koppelen dat aan cognitive offloading: het verschijnsel waarbij mensen denkwerk steeds vaker overlaten aan externe hulpmiddelen. Vooral jongere deelnemers bleken hiervoor gevoeliger. Zij waren afhankelijker van AI-tools én scoorden lager op het gebied van kritisch denken dan oudere mededeelnemers.
Mate van hersenactiviteit
Daarnaast komt een veelbesproken onderzoek van het MIT Media Lab aan bod. Studenten die essays schreven met ondersteuning van ChatGPT vertoonden tijdens het schrijfproces minder hersenactiviteit dan deelnemers die uitsluitend hun eigen kennis gebruikten.
Ook herinnerden zij zich hun eigen tekst minder goed en voelden zij zich minder eigenaar van het eindresultaat. In een vervolgmeting bleven verschillen in hersenactiviteit zichtbaar, ook wanneer eerdere AI-gebruikers later zonder hulpmiddelen moesten schrijven.
De onderzoekers benadrukken in beide studies dat deze resultaten niet betekenen dat AI vermeden moet worden. Juist in de zorg bieden LLM's steeds meer mogelijkheden om administratieve lasten te verlichten, informatie sneller toegankelijk te maken en professionals te ondersteunen. Tegelijkertijd stellen de onderzoeken wel dat AI vooral een hulpmiddel moet blijven en geen vervanging van het eigen denkproces.
Menselijk oordeel onmisbaar
Het artikel in ICT&health gaat verder in op de vraag hoe zorgprofessionals en organisaties de voordelen van AI kunnen benutten zonder het kritisch redeneren en klinisch beoordelingsvermogen uit handen te geven. Want juist in een sector waar beslissingen directe gevolgen hebben voor patiënten, blijft het menselijke oordeel uiteindelijk onmisbaar.
Lees het volledige artikel vanaf 20 augustus in ICT&health 4, 2026 en in ons online magazine.
