Drie onderzoekers van het Amsterdam UMC ontvangen ieder maximaal 1,5 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met deze zogeheten Vici-beurs krijgen zij vijf jaar de tijd om een vernieuwende onderzoekslijn op te zetten en een eigen onderzoeksgroep uit te bouwen. Hun projecten richten zich op hartfalen bij ouderen, snellere diagnostiek van herseninfecties en de oorzaken van post-acute infectiesyndromen, waaronder post-covid.
De Vici-beurs geldt als een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke subsidies in Nederland en is bedoeld voor ervaren onderzoekers die ook jonge wetenschappers begeleiden. Dit jaar ontvangen 39 onderzoekers de subsidie, na een selectie uit 384 aanvragen. Daarmee behoort het drietal van Amsterdam UMC tot een kleine, competitief gekozen groep wetenschappers.
Reinier Boon, onderzoeker hart- en vaatziekten, gaat onderzoeken wat de rol is van het endotheel bij hartfalen, veroorzaakt door veroudering. Omdat de bevolking vergrijst, neemt ook het aantal mensen met HFpEF toe, een veelvoorkomende vorm van hartfalen. Het hart blijft pompen, maar de spier is te stijf om zich goed te vullen. Patiënten zijn snel moe en kortademig, terwijl er nauwelijks effectieve behandelingen zijn.
Ontwikkelen nieuwe behandelingen
Onderzoekers vermoeden dat verouderde endotheelcellen in de hartvaten hierbij een sleutelrol spelen: normaal ondersteunen ze de hartspier, maar met de jaren raakt hun communicatie verstoord. Het project onderzoekt hoe dat proces werkt en of het kan worden hersteld, met als doel nieuwe behandelingen te ontwikkelen die het leven van ouderen verbeteren.
Neuroloog Matthijs Brouwer gaat testen ontwikkelen om herseninfecties vast te stellen die sneller, beter en betaalbaar zijn. Infecties van de hersenen kunnen levensbedreigend zijn, maar ze zijn moeilijk te ontdekken omdat artsen slechts een beperkt aantal testen in het hersenvocht hebben. Daardoor duurt het vaak te lang voordat een juiste diagnose wordt gesteld en de patiënt de juiste behandeling krijgt. In dit project ontwikkelen onderzoekers nieuwe testen die snel, eenvoudig en betaalbaar zijn, zodat infecties eerder kunnen worden vastgesteld en de kans op herstel voor patiënten toeneemt.
Post-acute infectiesyndromen
Immunoloog Jeroen den Dunnen gaat zich richten op het ontrafelen en behandelen post-acute infectiesyndromen. Post-acute infectiesyndromen (PAIS) ontstaan na een infectie en kunnen maanden of zelfs jaren klachten veroorzaken. Voorbeelden zijn post-covid, het post-treatment Lyme disease syndrome (PTLDS) en het Q-koorts vermoeidheidssyndroom (QFS). Patiënten kampen met ernstige vermoeidheid, geheugen- en concentratieproblemen en slaapproblemen, waardoor velen niet meer kunnen werken.
Wereldwijd gaat het om honderden miljoenen mensen, maar betrouwbare testen en behandelingen ontbreken. Dit onderzoek kijkt of het afweersysteem verkeerd reageert en eigen cellen aanvalt. In bloedmonsters worden specifieke auto-antilichamen opgespoord die de ziekte mogelijk veroorzaken, met als doel nieuwe diagnostische testen en therapieën te ontwikkelen.
Talentprograma’s
De Vici-beurs vormt samen met de Veni- en Vidi-beurs het hart van de talentprogramma’s van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met die subsidies wil de organisatie onderzoekers ruimte geven voor vernieuwende, soms risicovolle ideeën. De Veni is bedoeld voor recent gepromoveerden, de Vidi voor meer ervaren wetenschappers en de Vici voor onderzoekers die al hebben bewezen zelfstandig een eigen onderzoekslijn te kunnen opbouwen.
Vorige week schreven we ook over een nieuwe KIC-call van NWO. Deze is gericht op de ontwikkeling van AI-gestuurde vroegsignalering van infectieziekten. Doel is het vroegtijdig detecteren van infectiehaarden in Nederland en het voorkomen van ontwrichtende epidemieën.
