De World Medical Association (WMA) heeft op 10 oktober 2026 in Rotterdam de Declaration of Rotterdam on Medical Neutrality unaniem aangenomen. De verklaring stelt dat zorg altijd veilig moet zijn voor zorgverleners en patiënten, ook tijdens oorlogen en andere gewapende conflicten. De Nederlandse artsenfederatie KNMG, lid van de WMA, zette zich het afgelopen jaar in voor de totstandkoming van deze internationale verklaring.
Steeds vaker worden ziekenhuizen gebombardeerd, artsen zonder proces gevangengezet en zorgfaciliteiten gebruikt voor militaire doeleinden. Dat is in strijd met het internationaal humanitair recht, dat verbiedt om zorg in welke vorm dan ook onderdeel of doelwit te maken van een gewapend conflict. In de Declaration of Rotterdam veroordeelt de WMA het aanhoudende geweld tegen en misbruik van zorg. De organisatie roept landen, artsenorganisaties en andere partijen op het internationaal humanitair recht na te leven, schendingen daarvan snel en onpartijdig te onderzoeken en verantwoordelijken ter verantwoording te roepen.
Onpartijdig zorg verlenen
De WMA dringt daarnaast aan op respect voor medische neutraliteit. Dat principe houdt in dat zorgverleners de plicht hebben onpartijdig zorg te verlenen en dat staten en andere autoriteiten zorgverleners en ziekenhuizen moeten beschermen, ook en vooral tijdens gewapende conflicten. “Het beschermen van de medische neutraliteit en medische ethiek mag nooit optioneel worden in conflictsituaties”, aldus Jacqueline Kitulu, de scheidend voorzitter van de WMA in aanloop naar de goedkeuring van de verklaring.
De Declaration of Rotterdam benadrukt dat aanvallen op de zorg verder gaan dan fysiek geweld in oorlogssituaties. Ook het willekeurig arresteren en mishandelen van artsen en andere zorgverleners, cyberaanvallen, het gebruik van kunstmatige intelligentie en het verhinderen van bevoorrading vallen hieronder. De WMA roept de Verenigde Naties op onafhankelijk onderzoek te doen naar schendingen van het internationaal humanitair recht en de verantwoordelijke staten en gewapende groepen bij naam te noemen. Daarnaast pleit de organisatie voor de aanstelling van een speciale rapporteur die zich richt op de bescherming van de zorg in conflictsituaties.
Ook artsenorganisaties hebben volgens de verklaring een duidelijke verantwoordelijkheid. Zij moeten zich uitspreken tegen schendingen van medische neutraliteit, ook wanneer die in eigen land plaatsvinden. Het steunen van dergelijke schendingen of erover zwijgen is volgens de WMA niet aanvaardbaar. De ethische plichten van artsen wegen zwaarder dan nationale, politieke of militaire loyaliteit. Daarnaast moeten artsenorganisaties collega's steunen die te maken krijgen met represailles omdat zij onpartijdig zorg verlenen.
KNMG
Voorzitter Jurriaan Penders noemt de Declaration of Rotterdam een belangrijke stap, waaraan de artsenorganisatie actief heeft bijgedragen. Hij benadrukt het belang van de unanieme steun binnen de WMA. De verklaring sluit aan bij het stembusakkoord dat de KNMG, Artsen Zonder Grenzen, het Rode Kruis en V&VN bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen met twaalf politieke partijen sloten.
Volgens Penders staat het fundamentele principe dat iedere arts zorg verleent zonder onderscheid onder druk. Dat artsen uit bijna 120 landen dit principe gezamenlijk verdedigen, ziet hij als een krachtig internationaal signaal. Ook vindt hij het bijzonder dat de verklaring de naam Rotterdam draagt en daarmee blijvend verbonden is aan Nederland en de KNMG.
ZorgVeilig
Ook buiten conflictsituaties staat de veiligheid van zorgverleners onder druk. De KNMG en zes andere beroepsverenigingen ontwikkelden daarom het handelingskader ZorgVeilig waarover we in juni van dit jaar schreven. Het kader moet zorgprofessionals handvatten bieden om agressie, intimidatie en bedreiging te herkennen en aan te pakken.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
