In het Maastricht UMC+ (MUMC+) is begin juni voor het eerst een patiënt geopereerd met de nieuwste versie van de microchirurgische robot MUSA. De zogeheten MUSA-3 is ontwikkeld door het Eindhovense medtechbedrijf Microsure, dat voortkomt uit onderzoek van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). De robot moet chirurgen ondersteunen bij uiterst precieze microchirurgische ingrepen en kan volgens de betrokken partijen bijdragen aan een bredere beschikbaarheid van complexe zorg.
Microchirurgie wordt toegepast bij onder meer reconstructieve operaties na kanker, de behandeling van lymfoedeem en het herstel van beschadigde zenuwen. Dergelijke ingrepen vereisen vaak het werken aan bloed- en lymfevaten met een diameter van slechts enkele millimeters. Daardoor zijn ze sterk afhankelijk van de expertise van een relatief kleine groep gespecialiseerde chirurgen en centra.
Robot versterkt precisie van chirurg
De MUSA-3 is ontworpen om menselijke handelingen te verfijnen en ongewenste trillingen te filteren, waardoor zeer nauwkeurige bewegingen mogelijk worden. De technologie vervangt de chirurg niet, maar ondersteunt deze tijdens complexe operaties.
De ontwikkeling van de robot is het resultaat van een langdurige samenwerking tussen ingenieurs van de TU/e en microchirurgen van het MUMC+. Volgens plastisch chirurg Tom van Mulken, werkzaam in het MUMC+ en medeoprichter van Microsure, was de combinatie van medische en technologische expertise essentieel voor de totstandkoming van het systeem.
De verwachting is dat robotondersteuning complexe microchirurgische technieken toegankelijker kan maken voor meer ziekenhuizen en zorgprofessionals. Dat zou kunnen bijdragen aan een betere spreiding van expertise en mogelijk ook aan het terugdringen van wachttijden voor patiënten die nu vaak zijn aangewezen op gespecialiseerde centra.
Klinische studie
De eerste ingreep met de MUSA-3 maakt deel uit van een klinische studie waarin de veiligheid en effectiviteit van robotondersteunde microchirurgie worden onderzocht. Daarbij wordt gekeken naar toepassingen zoals borstreconstructies na borstkanker, lymfoedeembehandelingen, complexe reconstructies na trauma of kanker en zenuwherstel na letsel.
Naast de technische haalbaarheid onderzoeken de onderzoekers ook mogelijke effecten op de zorgorganisatie. Daarbij staan vragen centraal zoals of de robot kan bijdragen aan kortere operatietijden, minder complicaties en een kortere opnameduur. Als dergelijke voordelen worden aangetoond, kan dat niet alleen de kwaliteit van zorg verbeteren, maar mogelijk ook de druk op zorgcapaciteit en zorgkosten verlagen.
Medtech-innovatie
De samenwerking tussen TU/e en MUMC+ leidde in 2016 tot de oprichting van Microsure, een spin-off van de universiteit. Het bedrijf richt zich op de ontwikkeling van robottechnologie voor micro- en supermicrochirurgie. De introductie van de MUSA-3 markeert een nieuwe stap in de klinische toepassing van deze technologie.
Of de robot daadwerkelijk leidt tot betere uitkomsten en een bredere beschikbaarheid van complexe microchirurgische zorg, moet de lopende klinische studie uitwijzen. De eerste patiëntbehandeling vormt daarvoor een belangrijke praktijktoets.
Robtchirurgie bij MUMC+
Begin dit jaar verstevigde het Maastricht UMC+ zijn positie als grootste centrum voor robotchirurgie in Nederland met de ingebruikname van twee Da Vinci 5-systemen en één Hugo-robotchirurgieplatform. Daarmee beschikt het ziekenhuis sinds enkele maanden over zes geavanceerde chirurgische robots, meer dan enig ander Nederlands ziekenhuis. De nieuwe systemen bieden onder meer verbeterde 3D-visualisatie, grotere precisie, betere ergonomie en uitgebreide opleidingsmogelijkheden voor chirurgen. Later wordt ook tactiele feedback toegevoegd. Naast de nieuwe robots gebruikt Maastricht UMC+ al gespecialiseerde systemen voor kinderchirurgie, microchirurgie en neurochirurgie.
Het ziekenhuis werkt bovendien samen met industriepartners aan verdere innovaties. De nieuwe generatie robots vormt ook een basis voor toekomstige toepassingen van data-analyse en kunstmatige intelligentie in de operatiekamer. Voor patiënten kan robot ondersteunde chirurgie leiden tot kleinere incisies, minder bloedverlies en een sneller herstel, terwijl chirurgen profiteren van minder fysieke belasting tijdens complexe ingrepen.
