Elk jaar worden in de ranglijst ‘World’s Best Smart Hospitals’ van Newsweek en Statista ziekenhuizen erkend die voorop lopen op het gebied van digitale innovatie en medische technologieën. We nemen de oplossingen die de winnaars van 2026 implementeren onder de loep – en kijken wat hen onderscheidt.
Europa loopt achter op de VS, maar let op de verschillende gezondheidszorgstelsels
Dit jaar werd de top tien opnieuw gedomineerd door Amerikaanse instellingen, waaronder de Mayo Clinic (Minnesota), Cleveland Clinic (Ohio), Massachusetts General Hospital (Boston), Mount Sinai Hospital (New York), MD Anderson Cancer Center (Houston) en Memorial Sloan Kettering Cancer Center (New York).
Op de achtste plaats verschijnt de eerste Europese instelling: Charité – Universitätsmedizin Berlin in Duitsland. Het Sheba Medical Center in Israël staat op de negende plaats. Het eerste Nederlandse ziekenhuis vinden we op plek 31: het Erasmus MC.
Maar Europa hoeft zich nergens voor te schamen. De lijst bevat meer dan 100 ziekenhuizen uit het hele continent. Per hoofd van de bevolking zijn de meeste slimme ziekenhuizen te vinden in Zwitserland, Noorwegen, Denemarken, Finland, Nederland en Zweden.
Critici van de ranglijst merken op dat opname vereist dat een enquête wordt ingevuld of dat men wordt genomineerd door een panel van experts. De dominantie van Amerikaanse instellingen weerspiegelt ook de wereldwijde reputatie van veel Amerikaanse medische centra en het wijdverbreide gebruik van het EMRAM-systeem, dat digitale volwassenheid meet en als een voordeel wordt beschouwd tijdens het evaluatieproces. Hoewel het invullen van de enquête zelf gratis is, moeten instellingen betalen om het label “World’s Best Smart Hospital” te mogen gebruiken.
Welke technologieën gebruiken slimme ziekenhuizen?
Volgens de uitgevers van het rapport is een slim ziekenhuis “een technologisch zeer geavanceerde instelling die kunstmatige intelligentie (AI), robotica, telegeneeskunde en elektronische patiëntendossiers (EHR) integreert om de patiëntenzorg en de efficiëntie van het ziekenhuis te verbeteren.” We hebben onderzocht welke technologieën slimme ziekenhuizen het vaakst implementeren.
Kunstmatige intelligentie staat, niet verrassend, bovenaan de lijst. In zorginstellingen analyseert AI gegevens en ondersteunt het de klinische besluitvorming, stelt het behandelingsopties voor en automatiseert het het beheer van elektronische medische dossiers. Cleveland Clinic heeft zelfs een eigen IBM-kwantumcomputer voor medisch onderzoek.
Het ziekenhuis heeft ook proefprojecten uitgevoerd met AI-systemen voor het genereren van medische aantekeningen, zogenaamde AI-scribes. De resultaten zijn veelbelovend: 80% van de artsen meldde dat AI de documentatietijd verminderde, waardoor ze meer tijd konden besteden aan gesprekken met patiënten.
Bij het MD Anderson Cancer Center personaliseren voorspellende algoritmen behandelplannen voor kanker door gegevens uit de elektronische dossiers van patiënten te analyseren, waarbij steeds vaker ook genomische informatie wordt meegenomen. Veel toonaangevende instellingen in de VS implementeren ook AI-assistenten om medische beelden te analyseren of vroegtijdige waarschuwingen te geven over mogelijke verslechtering van de toestand van patiënten.
De tweede technologie die hoog scoorde in de evaluatie is telegeneeskunde en medische zorg op afstand. Deze categorie omvat online consulten, patiëntmonitoring op afstand en virtuele spoedeisende hulpafdelingen.
Sommige instellingen hebben ambitieuze plannen. Zo streeft Charité ernaar om tegen 2030 50% van de consulten op afstand te laten plaatsvinden. Om dit doel te ondersteunen, ontwikkelt het patiëntenportalen en integreert het gegevens van draagbare apparaten. Het ziekenhuis, het grootste universitaire medisch centrum van Europa, maakt momenteel de overstap naar een nieuw EPD-systeem van het Amerikaanse bedrijf Epic.
Ondertussen gebruikt de Cleveland Clinic AI om triage op afstand op spoedeisendehulpafdelingen te ondersteunen, en biedt Houston Methodist brede toegang tot teleconsultaties met specialisten. Telegeneeskunde wordt steeds meer de norm bij revalidatie en postoperatieve monitoring.
Slimme ziekenhuizen maken ook gebruik van robotica, met name bij chirurgische ingrepen met systemen zoals da Vinci. Maar steeds meer instellingen passen robots ook toe voor logistiek en de automatisering van ziekenhuisapotheken.
Een ander kenmerk van slimme ziekenhuizen is een hoge mate van digitalisering en geavanceerde informatiesystemen. Toonaangevende instellingen hebben elektronische medische dossiers gestandaardiseerd en investeren fors in data-infrastructuur, vaak cloudgebaseerd, om big data-analyse en de inzet van AI-oplossingen mogelijk te maken.
Mayo Clinic is al jaren een rolmodel op het gebied van innovatie
De Mayo Clinic staat al jaren op de eerste plaats in de ranglijst van Newsweek en is slechts één keer, in 2025, naar de tweede plaats gezakt.
De instelling implementeert consequent wat zij een ‘digital front door’-strategie noemt om de ervaring van patiënten die virtueel met het ziekenhuis communiceren te verbeteren. Patiënten kunnen online toegang krijgen tot behandelingsinformatie, afspraken plannen, testresultaten bekijken via het patiëntenportaal en de volgende stappen bespreken tijdens teleconsultaties.
Het eigen AI-platform Mayo Clinic Platform Insights, dat in november 2025 werd gelanceerd, helpt andere ziekenhuizen – met name die zonder eigen analyseteams of grote databronnen – om AI te gebruiken voor het verbeteren van de patiëntenzorg, de operationele efficiëntie en de digitale transformatie.
Zoals Maneesh Goyal, Chief Operating Officer van Mayo Clinic Platform, uitlegt: “Wanneer we kennis delen, nemen we betere beslissingen – zowel bij de diagnose als bij de behandeling. Dit programma stelt ons in staat onze ervaringen te delen en andere instellingen te helpen de kwaliteit van de zorg te verbeteren.”
Volgens Chief Medical Officer dr. Clarke Otley moet technologie artsen ondersteunen in plaats van hun werk te bemoeilijken. Om die reden hanteert de Mayo Clinic al enkele jaren een strikt beleid dat erop gericht is het aantal klikken dat nodig is om IT-systemen te bedienen tot een minimum te beperken en klinische gegevens te integreren in uniforme platforms.
Dit betekent onder andere dat de organisatie nieuwe digitale functies integreert binnen één ziekenhuisinformatiesysteem in plaats van stand-alone applicaties te introduceren die aparte workflows vereisen. Begin 2026 draaiden er in de instelling meer dan 200 proefimplementaties van AI-systemen.
Hoe word je een slim ziekenhuis? Visie en moed zijn belangrijk
Laten we eerlijk zijn: slimme ziekenhuizen beschikken doorgaans over de middelen om geavanceerde technologieën te implementeren. Maar de weg naar een innovatieve zorginstelling begint veel eerder, met een duidelijk omschreven digitale strategie.
De digitaal meest geavanceerde ziekenhuizen beschouwen technologie als onderdeel van een langetermijnontwikkelingsplan. Omdat ze beseffen dat de toekomst in kunstmatige intelligentie ligt, investeren ze in moderne, cloudgebaseerde data-infrastructuur en ontwikkelen ze geïntegreerde systemen voor elektronische medische dossiers.
Hoogwaardige, gestructureerde data maken het vervolgens mogelijk om nieuwe AI-modellen te implementeren – bijvoorbeeld tools die medische documentatie genereren of de uitkomsten voor patiënten voorspellen.
Naast technologie richten slimme ziekenhuizen zich ook op het opbouwen van een organisatiecultuur die innovatie ondersteunt. Toonaangevende instellingen stellen interdisciplinaire teams samen, bestaande uit IT-specialisten, artsen en managers die samenwerken om nieuwe oplossingen te implementeren, innovatiecentra op te zetten en opleidingsprogramma's voor het personeel te organiseren.
Gestructureerde data stelt ziekenhuizen ook in staat om de impact van digitale investeringen in realtime te monitoren. Slimme ziekenhuizen analyseren voortdurend klinische indicatoren, meten de patiëntervaring en de tevredenheid van het personeel, en evalueren behandelingsresultaten.
Dit verbetert niet alleen de zorg, maar versterkt ook hun positie in de gezondheidszorgmarkt – waardoor ze aantrekkelijke bestemmingen worden voor zowel onderzoekers, artsen als patiënten.
