Gezondheidszorg verschuift geleidelijk van behandelen naar preventie, vroegsignalering en ondersteuning dichtbij huis. Biomarkers kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Deze objectieve metingen geven informatie over de huidige of toekomstige gezondheid en kunnen veranderingen zichtbaar maken voordat iemand duidelijke klachten ontwikkelt.
Functionele biomarkers, bijvoorbeeld eiwitten in het bloed, kunnen helpen om het begin van een ziekteproces vroegtijdig te detecteren. “Wij proberen het ziektemechanisme in kaart te brengen, waarbij we de eerste aanzet van ziekte proberen te detecteren met biomarkers, zogenaamde functionele biomarkers”, vertelt TNO-onderzoeker Lars Verschuren in editie 2 van ICT&health, 2026. “Deze zijn in staat om het begin van de ziekte te detecteren, voordat er symptomen aanwezig zijn.”
Nieuwe dimensie
Digitale biomarkers voegen daar een nieuwe dimensie aan toe. Het gaat om objectieve gezondheidsindicatoren die worden afgeleid uit gegevens van bijvoorbeeld wearables, sensoren en smartphones. Daarmee kunnen onder meer hartritme, slaap, fysieke activiteit en ademhaling langdurig worden gevolgd. “Het interessante aan digitale biomarkers is dat ze, in tegenstelling tot functionele biomarkers, continu informatie geven over de gezondheid”, aldus Willem van den Brink, Scientific Lead van het Digital Biomarker Lab bij TNO.
Met behulp van algoritmes en AI kunnen patronen in deze gegevens worden vertaald naar bruikbare signalen. Bij hartfalen kunnen bijvoorbeeld een afnemende dagelijkse activiteit, een stijgende rusthartslag en veranderingen in ademhaling wijzen op verslechtering. Dat kan eerder ingrijpen mogelijk maken en inzicht geven in het effect van medicatie in het dagelijks leven.
Betrouwbaar interpreteren en toepassen
De uitdaging zit inmiddels dan ook minder in het verzamelen van gegevens dan in het betrouwbaar interpreteren en toepassen ervan. Biomarkers moeten klinisch gevalideerd, uitlegbaar en ook buiten het ziekenhuis betrouwbaar zijn. Daarbij moet rekening worden gehouden met verschillen in leefstijl, omgeving en gedrag. TNO werkt hiervoor samen met zorgorganisaties, onderzoekers en technologiebedrijven aan ontwikkeling, validatie en toepassing.
Suzan Wopereis, Principal Scientist Health & Lifestyle bij TNO, benadrukt dat de stap naar de praktijk nu centraal moet staan: “De zorg van de toekomst moet vandaag landen. Niet nóg een pilot, maar bewezen oplossingen die passen in het zorgpad.”
Dit artikel gemist? Lees het in ICT&health 2, 2026 of in ons online magazine.
