Patiënten die voor een kankerbehandeling naar het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) komen, brengen steeds minder tijd door op de dagbehandeling. Door behandelprotocollen aan te passen op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten, heeft het ziekenhuis sinds 2023 de behandeltijd voor honderden patiënten aanzienlijk verkort. Volgens het ETZ gaat dit niet ten koste van de veiligheid of kwaliteit van de zorg. Tegelijkertijd ontstaat extra capaciteit op de dagbehandeling en neemt de werkdruk voor zorgprofessionals af.
De verbeteringen maken deel uit van de bredere strategie van het ziekenhuis om passende en doelmatige zorg te leveren: zorg die patiënten zo min mogelijk belast en beschikbare middelen efficiënt inzet.
Wetenschap als basis
Binnen de afdeling Dagbehandeling Oncologie en Hematologie volgt een multidisciplinair team van internist-oncologen, verpleegkundig specialisten, apothekers en teamleiders continu nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen. Wanneer onderzoek of richtlijnen van beroepsverenigingen aantonen dat een behandeling efficiënter kan worden uitgevoerd, beoordeelt het team of deze werkwijze veilig kan worden ingevoerd.
Sinds 2023 zijn zeventien behandelprotocollen aangepast. Daardoor brengen ruim 550 patiënten gemiddeld negen uur minder per jaar door op de dagbehandeling. Volgens internist-oncoloog en medisch manager Annet Coumou levert iedere bespaarde uur zowel voor patiënten als voor het ziekenhuis voordelen op. Patiënten hoeven minder lang in het ziekenhuis te verblijven, terwijl in dezelfde tijd meer behandelingen kunnen worden uitgevoerd.
Minder belasting voor patiënt én zorgverlener
De aangepaste behandelprotocollen leveren jaarlijks ongeveer 5.000 uur minder bedbezetting op, wat neerkomt op ongeveer negentien uur extra capaciteit per dag. Die vrijgekomen ruimte wordt benut voor andere patiënten die een oncologische behandeling nodig hebben.
Ook de werklast voor verpleegkundigen is afgenomen. Door de gewijzigde behandelprotocollen hoeven zij jaarlijks duizenden keren minder premedicatie klaar te maken en infuushandelingen uit te voeren. Daarnaast wordt minder gebruikgemaakt van materialen zoals infuuszakken, ampullen, naalden en spuiten.
Voor patiënten betekent de nieuwe werkwijze bovendien dat zij minder aanvullende onderzoeken hoeven te ondergaan. Bij verschillende behandelingen zijn scans, bloedonderzoeken en polikliniekbezoeken geschrapt wanneer wetenschappelijk is vastgesteld dat deze geen extra klinische waarde toevoegen. Afhankelijk van de behandeling kan dit twee tot vier scans per patiënt per jaar schelen.
Slimmere protocollen
De aanpassingen bestaan uit verschillende maatregelen. Zo krijgen veel patiënten medicijnen tegen misselijkheid en allergische reacties tegenwoordig thuis in tabletvorm, in plaats van via een infuus in het ziekenhuis. Ook is voor sommige geneesmiddelen de toedieningstijd veilig verkort, bijvoorbeeld van drie naar twee uur. Bij bepaalde behandelregimes is zelfs een volledige behandeldag komen te vervallen door de dosering op een andere manier over de behandelcyclus te verdelen.
Volgens het ETZ ervaren patiënten hierdoor geen extra bijwerkingen, maar wel een kortere verblijfsduur. Achter dergelijke wijzigingen gaat echter een omvangrijk implementatietraject schuil. Niet alleen behandelprotocollen moeten worden aangepast, maar ook het elektronisch patiëntendossier, de werkwijzen van de ziekenhuisapotheek en de logistieke processen op de dagbehandeling.
Verder optimaliseren
Het ziekenhuis wil de doelmatige aanpak de komende jaren verder uitbreiden en streeft ernaar jaarlijks minimaal drie nieuwe verbeteringen door te voeren. Inmiddels zijn de aangepaste werkwijzen ook overgenomen door de afdeling Longoncologie.
Daarnaast onderzoekt de projectgroep nieuwe mogelijkheden om behandelingen verder te verkorten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar een kortere toediening van immunotherapie, het schrappen van onnodige handelingen tijdens infuusbehandelingen en het slimmer plannen van patiënten die dezelfde medicatie ontvangen. Ook wordt de inzet van thuisbehandeling verder verkend. Een kleine groep patiënten ontvangt inmiddels bepaalde injecties thuis via de thuiszorg.
Het ETZ onderzoekt nu welke infuusbehandelingen in de toekomst eveneens veilig buiten het ziekenhuis kunnen worden uitgevoerd.Met deze aanpak wil het ziekenhuis de oncologische zorg efficiënter organiseren, zonder concessies te doen aan de kwaliteit van de behandeling of de veiligheid van patiënten.
Uitkomst hersentumor operatie voorspellen
Vorig jaar startten het ETZ een driejarig onderzoeksproject waarin kunstmatige intelligentie wordt ingezet om de uitkomsten van operaties bij patiënten met hersentumoren beter te voorspellen. Het project ontvangt financiering uit de MedZO-regeling van ZonMw en beschikt met het betrokken consortium over een budget van 3 miljoen euro.
Samen met de TU Eindhoven ontwikkelen onderzoekers AI-modellen die gebruikmaken van vijftien jaar aan gegevens uit het ETZ, waaronder MRI-scans, cognitieve testen en klinische informatie. De modellen moeten inzicht geven in de effecten van behandelingen op de hersenfunctie en artsen ondersteunen bij de keuze voor de meest passende behandeling. In samenwerking met Tilburg University worden ook de doelen en voorkeuren van patiënten meegenomen. Aan het consortium nemen daarnaast meerdere Nederlandse ziekenhuizen deel.
