Medio maart organiseerde ZonMw tijdens het congres Samen voor gezondheid, zorg en welzijn de workshop ‘Van praktijk naar impact: versnelling van digitale en hybride zorg’. De sessie draaide om gehonoreerde projecten uit lijn 2 van de Versnellingsimpuls voor Hybride en Digitale Zorg. Doel is om zorg- en welzijnsorganisaties te helpen bestaande kennis beter te benutten en zich voor te bereiden op grootschalige inzet van digitale zorg in de praktijk.
De workshop begon met een reeks pitches van deelnemers die hun projecten uit lijn 2 presenteerden. In korte bijdragen gaven zij inzicht in de aanpak, de beoogde impact en de eerste ervaringen uit de praktijk. De nadruk lag daarbij op het vertalen van digitale en hybride zorgoplossingen naar werkbare toepassingen binnen bestaande zorgprocessen.
Verschillende invalshoeken
Vervolgens lichtte de Helpdesk Digitale Zorg toe welke randvoorwaarden bepalend zijn voor succesvolle implementatie. Daarbij ging het onder meer om het ondersteunen van zowel zorgverleners als patiënten bij het gebruik van digitale toepassingen. Het doel: digitale zorg niet alleen ontwikkelen, maar ook daadwerkelijk laten landen in de dagelijkse praktijk. Ook kennis- en leernetwerk Vliegwiel deelde ervaringen en praktische handvatten voor implementatie. Met voorbeelden uit de zorgpraktijk werd zichtbaar hoe digitale zorg stap voor stap kan worden ingebed in bestaande processen, met aandacht voor werkbaarheid en opschaalbaarheid.
In de interactieve sessie gingen deelnemers met elkaar in gesprek over de projecten en de knelpunten die zij tegenkomen. Daaruit kwam een gedeeld beeld naar voren van terugkerende uitdagingen, onder meer rond adoptie, randvoorwaarden en het structureel inbedden van digitale en hybride zorg in organisaties. Een van de thema’s die vaker terugkwam tijdens sessies ging over weerstand vanuit medewerkers en cliënten om aan de slag te gaan met digitale of hybride zorg.
Angst voor overname
Medewerkers zijn soms angstig dat hun werk wordt overgenomen door de digitale toepassing of dat ze niet genoeg kennis hebben om de toepassing in te zetten. Anderzijds zijn cliënten vaak gewend aan fysieke zorg en is het een grote stap om over te gaan naar hybride of volledig digitale behandeling.
Om hiermee om te gaan is een helder implementatieplan essentieel, waarbij medewerkers actief worden betrokken. Met financiering vanuit bijvoorbeeld het VVH-programma kan bovendien tijd worden vrijgemaakt, zodat zorgprofessionals voldoende ruimte krijgen om te leren werken met de digitale toepassing. Ook duidelijke communicatie speelt een belangrijke rol: wanneer cliënten horen dat anderen digitale zorg vaak positief ervaren en er meer eigen regie voor terugkrijgen, staan zij vaker open voor hybride of digitale zorg. Meer tips en informatie over weerstand zijn terug te vinden in interviews met projectleiders uit het ZonMw-programma Stimuleringsregeling E-health Thuis (SET).
Puntoplossingen
De veelheid aan digitale hulpmiddelen en AI-modellen maakt het voor zorgprofessionals lastig om het overzicht te bewaren. Daarnaast is werken met losse puntoplossingen inefficiënt, zowel in de praktijk als financieel. Platforms zoals VirtueleThuiszorg en Floortje bieden een oplossing door meerdere digitale tools centraal aan te bieden. Ook regionale samenwerking helpt versnippering te verminderen, kennis te bundelen en te voorkomen dat organisaties opnieuw het wiel uitvinden.
Tijdens de sessie werd ook duidelijk dat de grootste uitdagingen bij implementatie niet in de technologie zelf liggen, maar in de praktijk eromheen: het meenemen van mensen, het aanpassen van werkprocessen en het organiseren van randvoorwaarden. Digitale toepassingen moeten aansluiten op bestaande routines en gedragen worden door zorgprofessionals én cliënten, wat vraagt om aandacht voor samenwerking en gedrag.
Uitproberen, leren, bijsturen
Implementatie blijkt daarbij geen vast stappenplan, maar een iteratief proces van uitproberen, leren en bijsturen. Projecten die ruimte maken voor reflectie en het delen van ervaringen, boeken sneller vooruitgang en laten zien hoe digitale zorg stap voor stap kan uitgroeien tot een vanzelfsprekend onderdeel van de praktijk.
Vorig jaar juli schreven we al over het programma ‘Versnellingsimpuls voor Hybride en Digitale Zorg en Welzijn’, waarin de eerste subsidieronde werd aangekondigd.
De eerste subsidieoproep is op 15 juli vorig jaar geopend. In totaal was er € 3,5 miljoen beschikbaar voor deze ronde. Projecten konden een aanvraag doen van minimaal € 100.000 en maximaal € 300.000 met een looptijd van 6 tot 24 maanden.
