Een nieuw onderzoek van Northwestern Medicine presenteert een online rekeninstrument dat jongvolwassenen helpt hun risico op hart- en vaatziekten over een periode van 30 jaar beter te begrijpen. De tool gebruikt percentielen, bekend van bijvoorbeeld groeicurves of schooltoetsen, om inzicht te geven in het persoonlijke gezondheidsrisico vergeleken met leeftijdsgenoten.
Nu obesitas, diabetes en hypertensie steeds vaker voorkomen onder jongere generaties, kan vroegtijdige risicobeoordeling helpen om toekomstige hartziekten te voorkomen. Hart- en vaatziekten blijven wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak. De resultaten zijn gepubliceerd in The Journal of the American College of Cardiology.
Hoe werkt de tool?
De gratis calculator, bedoeld voor volwassenen tussen 30 en 59 jaar, gebruikt veelvoorkomende gezondheidsgegevens zoals bloeddruk, cholesterol, rookgedrag, diabetesgeschiedenis en nierfunctie. Op basis daarvan verschijnt een score die laat zien in welk percentiel iemand valt ten opzichte van 100 leeftijdsgenoten van hetzelfde geslacht, gevisualiseerd in een eenvoudig overzicht.
De tool is gebaseerd op de PREVENT-risicoformules van de American Heart Association en is vooral bedoeld als gespreksstarter tussen patiënt en zorgverlener. “Als iemand ziet dat hij in het 90e percentiel zit, dan hopen we dat dit een wake-up call is. Risico begint vroeg, en preventie kun je niet uitstellen,” zegt senior auteur professor Sadiya Khan.
‘Net als sparen voor je pensioen’
Voor veel mensen in de dertig of veertig lijkt hartziekte een ver-van-je-bedshow. Maar iemand van 35 kan weliswaar een laag 10-jaarsrisico hebben, terwijl het 30-jaarsrisico aanzienlijk hoger ligt. Eerder onderzoek toont dat 1 op de 7 schijnbaar laagrisico-jongvolwassenen in werkelijkheid een hoog langetermijnrisico heeft.
Khan benadrukt dat kennis van dit risico artsen helpt om eerder in te grijpen. Bijvoorbeeld met leefstijlinterventies of preventieve medicatie. “Je moet niet wachten tot er schade is. Het is net als sparen voor later: je moet vroeg beginnen.”
Validatie in de VS
Khan’s onderzoeksteam analyseerde gegevens van ruim 8.700 volwassenen zonder bestaande hartziekte. Hieruit bleek dat mannen op elke leeftijd een hoger absoluut risico hadden dan vrouwen, 16 versus 10 procent rond de leeftijd van 45. Maar, zo benadrukt Khan: “Vrouwen halen dit verschil later in. Daarom is een seksespecifieke risicocalculator zo belangrijk.”
Met deze percentielbenadering wordt risicocommunicatie toegankelijker, vergelijkbaarder en mogelijk ook motiverender. Daarmee is het een waardevolle stap richting betere preventie en gepersonaliseerde hartzorg.
Nederlandse samenwerking
Het is al lang geen nieuws meer dat leefstijl, voeding en beweging belangrijke factoren zijn die een positieve bijdragen leveren aan de gezondheid van het hart. Zo werd deze zomer bekend dat het Catharina Ziekenhuis, Philips en de TU/e aan slimmere zorg en leefstijlgerichte preventie werken om hart- en vaatziekten te voorkomen. Het Hart- en Vaatcentrum van het ziekenhuis, nationaal en internationaal toonaangevend, richt zich op innovatie en start onder meer een leefstijlpoli om patiënten eerder en beter te begeleiden.
Een recente studie binnen e/MTIC toont aan dat leefstijlbegeleiding vóór een ablatie bij boezemfibrilleren het aantal tweede ingrepen drastisch vermindert: slechts 18 procent van de leefstijlgroep had nog een herbehandeling nodig. Factoren zoals overgewicht, hoge bloeddruk, alcoholgebruik en vooral slaapapneu bleken cruciaal. In sommige gevallen maakte leefstijlverbetering de ingreep zelfs overbodig.
Naast leefstijlinnovatie versterken technologische ontwikkelingen de zorg. Samen met Philips werkt het ziekenhuis aan AI-ondersteunde diagnosemethoden en sensortechnologie voor het opsporen van ritmestoornissen. Ook de door het Catharina ontwikkelde minimaal invasieve Endo-CAB-bypassoperatie verbetert de patiëntenzorg aanzienlijk.
