Passende bekostiging is noodzakelijk om digitale zorg in de gehandicaptenzorg, verpleegzorg en wijkverpleging verder op te schalen. Alleen aanpassingen in de financiering zijn echter niet voldoende. Ook randvoorwaarden rond onder meer samenwerking, gegevensuitwisseling en de afbakening tussen formele zorg en zelfzorg moeten op orde zijn. Dat concludeert de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in een onderzoek in opdracht van het ministerie van VWS.
Digitale zorg wordt steeds vaker toegepast in de gehandicaptenzorg en verpleegzorg binnen de Wet langdurige zorg (Wlz) en in de wijkverpleging binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw). De opschaling blijft volgens de toezichthouder echter achter bij de ambities. Daardoor profiteren cliënten en zorgverleners nog onvoldoende van de mogelijkheden.
Het einddoel zoals dat in het rapport en bijbehorende routekaart wordt verwoord, is dat digitale zorg een vanzelfsprekend onderdeel wordt van passende zorg: met meer eigen regie voor cliënten, minder druk op zorgprofessionals en een efficiëntere inzet van steeds schaarser wordend personeel.
Randvoorwaarden
Volgens NZa-bestuurslid Karina Raaijmakers kan digitale zorg het dagelijks leven van cliënten makkelijker maken, de werkdruk verminderen en samenwerking verbeteren. "Om die bekostiging ook effectief te laten zijn, moeten er een aantal randvoorwaarden georganiseerd zijn", zo stelt zij. Daarbij gaat het onder meer om duidelijke afspraken over samenwerking, de grens tussen zelfzorg en formele zorg en de verschillende kostencomponenten. “Die duidelijkheid is nodig om digitale zorg toekomstbestendig te organiseren en bekostigen.”
De toezichthouder benadrukt daarom dat meerdere partijen in actie moeten komen. VWS moet bestaande programma's en initiatieven verbinden, regionale samenwerking stimuleren en samen met de NZa en het Zorginstituut duidelijkheid creëren over de afbakening tussen formele zorg, zelfzorg en preventie. Ook moet ruimte in wet- en regelgeving ontstaan voor gezamenlijke organisatie en passende bekostiging van digitale zorg.
Zorgverzekeraars en zorgkantoren (als regionale partijen die in opdracht van de overheid de langdurige zorg regelen) krijgen vooral een rol bij regionale opschaling. Zij moeten aanbieders bij elkaar brengen en gezamenlijke afspraken stimuleren over bijvoorbeeld gegevensuitwisseling, inkoop, implementatie en beheer. Ook moeten zij ruimte creëren in de inkoop voor bewezen effectieve digitale zorg en aanbieders financieel en organisatorisch ondersteunen bij de transitie, zo blijkt uit de routekaart.
Samen opschalen
Grote zorgaanbieders kunnen succesvolle regionale samenwerkingen verder opschalen en kennis en implementatie-ervaring delen. Kleinere aanbieders kunnen juist profiteren van regionale samenwerkingsverbanden, gezamenlijke inkoop en gedeelde infrastructuur. Zorgverleners moeten digitale zorg inzetten als volwaardig onderdeel van de zorgverlening waar die meerwaarde heeft voor cliënten.
De NZa ziet voor zichzelf ook een duidelijk rol. De toezichthouder wil blijven monitoren waar regelgeving en bekostiging knellen, passende wijzigingen voorstellen en bekostiging ontwikkelen die aansluit bij de transitie naar digitale zorg. Uiteindelijk moet tijdelijke stimulerende bekostiging weer kunnen opgaan in reguliere integrale bekostiging.
Van ad hoc naar structurele aanpak
De afgelopen jaren is de NZa zich steeds meer gaan richten op een structurele visie inzake digitale transformatie, waar het in eerste instantie vooral ad hoc bezig was met ad hoc verruimen van bekostiging voor digitale toepassingen. Dit geraakte gedurende de coronacrisis in een stroomversnelling.
Eind 2025 bracht de NZa de meest recente Wegwijzer bekostiging digitale zorg uit. Daarmee schetst de toezichthouder welke mogelijkheden binnen de bestaande bekostiging al beschikbaar zijn voor digitale en hybride zorg. Zorgaanbieders en verzekeraars hoeven daardoor niet altijd op nieuwe financieringsvormen te wachten, maar kunnen afspraken maken om zorgprocessen opnieuw in te richten. De NZa benadrukte daarbij eveneens dat bekostiging slechts één onderdeel is van digitale transformatie.
De aandacht voor passende bekostiging op digitaal gebied past in een bredere algemene beweging. Zo werkt de NZa met ziekenhuizen, zorgverzekeraars en beroepsorganisaties aan een herziening van de bekostiging van de medisch-specialistische zorg. In juli 2026 bracht de toezichthouder hier een apart rapport over uit. Daarin schrijft de toezichthouder over een meerjarige traject richting een financieringssysteem dat passende zorg beter ondersteunt en zorg toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar helpt houden.
