Stageaanbod in de zorg groeit ondanks landelijke daling

Het aantal stageplaatsen in Nederland is de afgelopen drie jaar met 36 procent gedaald. In de verpleegkundige zorg is juist sprake van een sterke groei. Dat blijkt uit een analyse van Indeed over de periode februari 2020 tot en met augustus 2026. De ontwikkeling is opvallend tegen de achtergrond van de aanhoudende personeelstekorten in de zorg. Stageplaatsen kunnen zorgorganisaties helpen om toekomstige medewerkers aan zich te binden, maar vragen tegelijkertijd om voldoende begeleidingscapaciteit.

De arbeidsmarkt voor stagiairs laat grote verschillen tussen sectoren zien. Sinds februari 2020, vlak voor de coronapandemie, is het totale aantal stageplaatsen met 19 procent afgenomen. Het aandeel stages binnen alle vacatures daalde in dezelfde periode van 5,2 naar 3,7 procent. Na een tijdelijke opleving begin 2023 nam het aanbod verder af. Vooral in kantoorfuncties, waaronder administratie, management en IT, verdwenen relatief veel stageplaatsen. In sectoren met grote personeelstekorten, zoals de zorg en de bouw, ontwikkelde het aanbod zich juist gunstiger.

Zorg wijkt af van landelijke trend

Volgens Indeed groeide het aantal stageplaatsen in de verpleegkundige zorg sinds februari 2020 aanzienlijk sterker dan het totale aantal vacatures in deze beroepsgroep. Het verschil in groei bedroeg meer dan 200 procentpunten. Daarmee wijkt de sector sterk af van bijvoorbeeld IT en administratie, waar stageplaatsen juist harder terugliepen dan het totale vacatureaanbod. Ondanks de sterke groei blijft het aandeel stageplaatsen binnen de verpleegkundige zorg relatief klein. Slechts 0,6 procent van alle vacatures in deze beroepsgroep betreft een stageplaats. Dat komt mede doordat het totale vacaturevolume in de zorg groot is.

De cijfers wijzen erop dat werkgevers in de verpleegkundige zorg relatief meer mogelijkheden voor stagiairs aanbieden dan voorheen. Uit de analyse blijkt echter niet hoeveel studenten daadwerkelijk een stageplaats vinden, hoeveel stageplaatsen worden ingevuld of hoeveel stagiairs uiteindelijk in de sector blijven werken.

Onderdeel van personeelsbeleid

De ontwikkeling is relevant voor de zorgsector, waar het aantrekken en behouden van voldoende medewerkers al jaren een belangrijk aandachtspunt vormt. Zoals wij begin dit jaar al schreven, moeten de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) bijdragen aan het terugdringen van het verwachte personeelstekort. Daarbij ligt de nadruk niet uitsluitend op het aantrekken van extra medewerkers, maar ook op het anders organiseren van zorg, het verminderen van administratieve lasten en het vergroten van de arbeidsproductiviteit. Digitale ondersteuning en technologische innovatie spelen daarin een belangrijke rol.

Meer stageplaatsen kunnen een aanvullende bijdrage leveren aan de toekomstige personeelsvoorziening. Studenten maken tijdens een stage kennis met de dagelijkse zorgpraktijk, terwijl zorgorganisaties de mogelijkheid krijgen om toekomstige medewerkers op te leiden en aan zich te binden. Tegelijkertijd vormen stages geen directe oplossing voor bestaande personeelstekorten. Stagiairs zijn in opleiding en hebben begeleiding nodig van ervaren zorgprofessionals. Juist in organisaties waar de werkdruk hoog is, kan het beschikbaar stellen van voldoende begeleiding een uitdaging zijn.

Begeleidingscapaciteit

Stan Snijders, Managing Director van Indeed Benelux, benadrukt dat het begeleiden van stagiairs tijd en capaciteit vraagt, maar op langere termijn waardevol kan zijn. “Een stagiair begeleiden vraagt tijd en capaciteit, maar die investering kan op de lange termijn juist veel opleveren”, aldus Snijders. Voor zorgorganisaties betekent dit dat uitbreiding van het stageaanbod moet samengaan met aandacht voor de kwaliteit van begeleiding en de beschikbare capaciteit op de werkvloer.

Ook digitale vaardigheden worden daarbij steeds belangrijker. Zorgprofessionals werken in toenemende mate met elektronische patiëntendossiers, digitale communicatie en andere technologische toepassingen. Stages bieden studenten de mogelijkheid om hiermee praktijkervaring op te doen.

Kansen, maar geen garanties

De analyse van Indeed laat zien dat de verpleegkundige zorg, anders dan veel andere sectoren, relatief sterk blijft investeren in stageplaatsen. Dat kan gunstig zijn voor de instroom van toekomstige zorgprofessionals, maar de cijfers geven geen uitsluitsel over de daadwerkelijke bijdrage aan het terugdringen van personeelstekorten. Daarvoor zijn ook gegevens nodig over de beschikbaarheid van stagebegeleiders, het aantal ingevulde stageplaatsen en de doorstroom van stagiairs naar vaste functies.

De groei van het stageaanbod benadrukt daarmee vooral het belang van opleiden als onderdeel van een bredere aanpak van de personeelsproblematiek. Naast instroom blijven behoud van medewerkers, passende werkprocessen en de inzet van digitale technologie bepalend voor de toekomstige beschikbaarheid van zorg.