Zorgverleners moeten op het juiste moment beschikken over betrouwbare en bruikbare patiëntgegevens. In de praktijk blijkt dat nog lang niet vanzelfsprekend. Gebrekkige gegevensuitwisseling, slecht op elkaar aansluitende ICT-systemen en software die onvoldoende rekening houdt met de dagelijkse zorgpraktijk zorgen voor frustratie, extra administratielast en risico’s voor de patiëntveiligheid. Volgens Nictiz vraagt verbetering daarom niet alleen om techniek en standaardisatie, maar ook om meer aandacht voor gebruiksvriendelijkheid en de ervaring van eindgebruikers, aldus een artikel uit ICT&health 6, 2025.
Dat patiëntgegevens niet altijd goed beschikbaar zijn, merken medisch specialisten dagelijks. ICT-systemen communiceren onvoldoende met elkaar, informatie ontbreekt of is niet actueel en gegevens moeten opnieuw worden ingevoerd. Uit een enquête van de Federatie Medisch Specialisten onder ruim 1.100 respondenten blijkt dat 95 procent hinder ervaart van de gebrekkige beschikbaarheid van patiëntgegevens. Bijna de helft loopt hier zelfs dagelijks tegenaan.
De gevolgen zijn merkbaar in de hele zorgketen. Samenwerking tussen ziekenhuizen, huisartsen en andere zorginstellingen kost meer tijd dan nodig, terwijl zorgverleners beslissingen moeten nemen op basis van mogelijk onvolledige informatie. Daarnaast neemt de administratieve druk verder toe.
Volgens Linda Peute, adviseur voor bruikbare data en usability bij Nictiz, ligt een deel van het probleem in de manier waarop systemen worden ontwikkeld en ingericht. “Veel systemen voldoen technisch aan de eisen, maar sluiten in de praktijk niet goed aan bij het dagelijkse werk of kosten te veel tijd”, zegt Peute. “Het perspectief van de eindgebruiker moet meer aandacht krijgen.”
Meer aandacht voor de praktijk
Volgens Nictiz wordt bij de ontwikkeling van software nog te weinig gekeken naar de dagelijkse praktijk van zorgverleners. Nieuwe functies worden geregeld omslachtig ingevoerd, terwijl bestaande mogelijkheden van software onvoldoende worden benut. Tegelijkertijd raken gebruikers gewend aan slecht werkende systemen en ontstaat wat Nictiz omschrijft als ‘klachtenmoeheid’.
Om inzicht te krijgen in waar knelpunten ontstaan, werkt Nictiz met een lagenmodel dat kijkt naar zorgprocessen, applicaties, organisatiebeleid en IT-infrastructuur. Goede gegevensuitwisseling draait volgens de organisatie namelijk niet alleen om techniek, maar ook om afspraken over hoe data worden vastgelegd, gedeeld en hergebruikt.
Daarom spreekt Nictiz liever over ‘bruikbare data’ dan alleen over databeschikbaarheid. Zorgverleners moeten eenvoudig toegang hebben tot relevante, betrouwbare en actuele informatie op het juiste moment. Dat helpt dubbel werk voorkomen en ondersteunt betere klinische besluitvorming.
Praktische handvatten
Om zorgorganisaties hierbij te ondersteunen ontwikkelde Nictiz samen met Ehealth Living & Learning Lab Amsterdam een 10-stappenplan voor bruikbare data in gezondheidsinformatiesystemen. Daarmee wil de organisatie instellingen helpen om structureel te werken aan gebruiksvriendelijkheid, datakwaliteit en betere gegevensuitwisseling.
Belangrijk daarbij is dat zorgprofessionals al vroeg worden betrokken bij ontwikkeling en implementatie van systemen. Volgens Nictiz kunnen key-users een belangrijke brug slaan tussen techniek en dagelijkse praktijk. Ook moeten testresultaten en ervaringen van gebruikers daadwerkelijk worden vertaald naar verbeteringen.
Volgens Peute groeit het besef dat goede databeschikbaarheid en gebruiksvriendelijkheid cruciaal zijn voor toekomstbestendige zorg. Zij ziet dan ook perspectief: “Het belang van goede toegankelijkheid en beschikbaarheid van kwalitatief goede data wordt algemeen erkend. Ook door de overheid. Nictiz helpt het vastgelopen ICT-schip weer vlot te trekken.”
Dit artikel gemist? Lees het in editie 6, 2025 van ICT&health. Of lees het in ons online magazine.
