De introductie van de Europese Digitale Identiteit (EDI-)wallet gaat de toegang tot digitale zorgdiensten ingrijpend veranderen. Uit een juridische impactanalyse, uitgevoerd door Hooghiemstra & Partners in opdracht van het programma eIDAS in de zorg, blijkt welke zorgorganisaties straks verplicht worden de EDI-wallet als inlogmiddel te accepteren.
De verplichting vloeit voort uit de herziene eIDAS-verordening, die binnen de Europese Unie een uniforme digitale identiteit moet mogelijk maken. Met de EDI-wallet kunnen burgers zich digitaal identificeren, veilig inloggen, elektronische verklaringen delen en documenten digitaal ondertekenen.
Verplichting voor zorgorganisaties
De impactanalyse richt zich vooral op de zogeheten acceptatieplicht: de verplichting voor organisaties om de EDI-wallet te ondersteunen bij online dienstverlening waarvoor identificatie en authenticatie nodig zijn. Om zorgorganisaties en ICT-leveranciers te helpen bij de voorbereiding, heeft het programma eIDAS in de zorg een praktische handreiking (pdf) ontwikkeld. Daarin staat wat er verandert, voor wie de acceptatieplicht geldt en welke stappen organisaties nu al kunnen zetten. In de handreiking is ook een interactieve beslisboom opgenomen, zodat organisaties kunnen zien welke acceptatieplicht wanneer voor hen geldt.
Dat geldt onder meer voor patiëntenportalen, digitale consulten, online afsprakenomgevingen en systemen voor inzage in medische gegevens. Volgens de onderzoekers krijgen vooral organisaties met digitale zorgdiensten te maken met nieuwe eisen rondom authenticatie en gegevensuitwisseling. Voor burgers blijft het gebruik van een EDI-wallet vrijwillig. Patiënten moeten dus ook via andere methoden kunnen blijven inloggen. Zorgorganisaties die onder de acceptatieplicht vallen, moeten de wallet echter wel als extra inlogmogelijkheid aanbieden.
Europese vs Nederlandse wallets
De invoering verloopt gefaseerd en maakt onderscheid tussen Europese EDI-wallets uit andere lidstaten en toekomstige Nederlandse wallets. Voor publieke organisaties geldt de verplichting om Europese EDI-wallets te accepteren vanaf 24 december 2026. Daaronder vallen onder meer CIBG, CAK, CIZ, GGD’en, zorgkantoren en academische ziekenhuizen.
Private partijen, zoals zorgaanbieders en zorgverzekeraars, volgen een jaar later. Voor hen gaat de acceptatieplicht in op 24 december 2027, mits zij online diensten aanbieden waarvoor identificatie noodzakelijk is. Het nationale gebruik van Nederlandse EDI-wallets wordt geregeld via de Wet digitale overheid. De verwachting is dat de acceptatieplicht hiervoor op 1 januari 2028 ingaat voor de gehele zorgsector.
Niet alleen een technische aanpassing
Volgens de onderzoekers vraagt de voorbereiding op de EDI-wallet meer dan een technische aanpassing van het inlogscherm. De nieuwe infrastructuur raakt ook beveiliging, privacyprocessen, gebruikerscommunicatie, servicedesks en contracten met ICT-leveranciers.
Daarnaast zien betrokken partijen de wallet als een belangrijke bouwsteen voor toekomstige digitale zorg en Europese gegevensuitwisseling. Patiënten kunnen met de wallet niet alleen hun identiteit bevestigen, maar straks ook gecontroleerd medische gegevens of verzekeringsinformatie delen.
Ook digitaal ondertekenen wordt onderdeel van dezelfde infrastructuur. Daarmee ontstaat één Europees fundament voor identificatie, gegevensuitwisseling en elektronische handtekeningen. De ontwikkeling sluit aan op bredere Europese initiatieven zoals de European Health Data Space en de Nederlandse visie op een landelijk gezondheidsinformatiestelsel.
Impactanalyse
Volgens de impactanalyse kan de EDI-wallet bijdragen aan veiligere, gebruiksvriendelijkere en beter interoperabele digitale zorgdiensten. Tegelijkertijd moeten zorgorganisaties zich de komende jaren voorbereiden op nieuwe juridische, technische en organisatorische eisen rondom digitale identiteit en gegevensuitwisseling.
Enkele weken geleden werd een Europees onderzoek naar de EDI-wallet gepresenteerd, uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie. Doel van dat onderzoek was om beter inzicht te krijgen waar de behoeften en prioriteiten liggen bij de burgers om de EDI-wallet te willen gaan gebruiken. Voor het onderzoek zijn 2.800 mensen uit alle EU-lidstaten ondervraagd. Zij kregen 41 voorbeelden voorgelegd van mogelijke toepassingen van de wallet, onder meer in de zorg, het onderwijs, bij reizen en andere digitale diensten. Het onderzoek is bedoeld om beter inzicht te krijgen in wat burgers belangrijk vinden en welke toepassingen bij de verdere ontwikkeling van de wallet prioriteit moeten krijgen.
