Nu de zorgvraag groeit door vergrijzing en een toename van leefstijlgerelateerde aandoeningen, zoeken zorgorganisaties steeds nadrukkelijker naar manieren om preventie en digitale zorg op grotere schaal in te zetten. Daarbij valt ook buiten Nederland veel te leren. Volgens het programma Vliegwiel kunnen ervaringen uit landen als Japan, Duitsland en Denemarken waardevolle inzichten bieden voor de verdere ontwikkeling en opschaling van hybride zorg in Nederland.
De uitdagingen waarvoor de Nederlandse zorg staat, zijn niet uniek. Landen als Japan kampen al langer met de gevolgen van een vergrijzende bevolking, terwijl Duitsland en Denemarken stappen hebben gezet op het gebied van digitalisering van de zorg. Hoewel buitenlandse oplossingen niet zonder meer kunnen worden overgenomen, kunnen ze volgens deskundigen wel inzicht geven in succesvolle aanpakken en helpen om kansen sneller te herkennen.
Overzicht buitenlandse initiatieven
De aandacht voor internationale voorbeelden is niet nieuw. Al in 2016 bracht het RIVM in kaart wat Nederland kon leren van buitenlandse initiatieven op het gebied van preventie. Daaruit kwamen knelpunten naar voren die volgens betrokkenen nog altijd actueel zijn, waaronder versnipperde verantwoordelijkheden, beperkte kennis over effectiviteit en het ontbreken van structurele financiering.
Sindsdien heeft de digitalisering van de zorg een steeds grotere rol gekregen. Zo onderzocht een werkgroep van het Integraal Zorgakkoord en de Aanvullende Zorg- en Welzijnsakkoorden hoe Europese landen omgaan met medische apps en digitale toepassingen. In een recent rapport worden ervaringen uit elf landen beschreven en aanbevelingen gedaan over onder meer financiering, kennisontwikkeling en het harmoniseren van beoordelingskaders voor digitale zorg.
Delen internationale ervaringen
Volgens Vliegwiel kan juist het delen van dergelijke internationale ervaringen bijdragen aan een snellere invoering van digitale en hybride zorg in Nederland. Daarbij gaat het niet alleen om technologie, maar ook om de manier waarop zorgstelsels preventie organiseren, innovaties financieren en zorgprofessionals ondersteunen bij de implementatie ervan.
De groeiende rol van digitale toepassingen roept tegelijkertijd de vraag op hoe technologie kan bijdragen aan effectievere preventie. Volgens Vliegwiel biedt digitalisering kansen om mensen beter te ondersteunen bij een gezonde leefstijl en om gezondheidsproblemen eerder te signaleren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijkheden van thuismonitoring, waarbij patiënten zelf gezondheidsgegevens bijhouden en delen met zorgverleners. Internationale voorbeelden dienen daarbij als inspiratiebron voor nieuwe toepassingen binnen de Nederlandse zorgpraktijk.
Digitalisering en preventie versterken elkaar
Internationale voorbeelden laten zien hoe digitalisering en preventie elkaar kunnen versterken. Zo wordt in Japan geëxperimenteerd met beloningssystemen waarbij inwoners worden gestimuleerd tot gezonder gedrag, terwijl in Duitsland en de Verenigde Staten zorgaanbieders en verzekeraars gezamenlijk investeren in preventie en meeprofiteren van lagere zorgkosten. In Denemarken ligt de nadruk op een geïntegreerde digitale infrastructuur, waar burgers via één platform toegang hebben tot zowel medische gegevens als betrouwbare informatie over gezondheid en leefstijl.
Volgens Vliegwiel benadrukken deze voorbeelden het belang van een combinatie van inzicht, motivatie en ondersteuning. Door mensen toegang te geven tot hun eigen gezondheidsgegevens en hen tegelijkertijd eenvoudig te koppelen aan passende leefstijlondersteuning, kan de stap naar gezonder gedrag worden verkleind. Juist die verbinding tussen thuismonitoring, eigen regie en preventie wordt gezien als een kansrijke ontwikkeling voor de Nederlandse zorg.
Begin met eenvoud
De buitenlandse voorbeelden laat volgens Vliegwiel zien dat succesvolle digitale preventie begint met toepassingen die eenvoudig in gebruik zijn en aansluiten bij de dagelijkse praktijk van patiënten en zorgverleners. Daarbij is het belangrijk dat digitale zorg niet als losse innovatie wordt ingezet, maar onderdeel wordt van bestaande zorgprocessen. Ook samenwerking tussen zorg, welzijn en verzekeraars wordt daarbij als een belangrijke voorwaarde gezien.
Tegelijkertijd vragen veel initiatieven om randvoorwaarden die nog niet overal vanzelfsprekend zijn. Denk aan betere uitwisseling van gezondheidsgegevens, duidelijke privacyafspraken en financieringsmodellen die niet alleen gericht zijn op zorgverlening, maar ook op het voorkomen van gezondheidsproblemen. Internationale ervaringen laten zien dat dergelijke veranderingen mogelijk zijn, al vergen ze vaak een lange adem en een stapsgewijze aanpak.
Digitale leefstijlzorg alleen is niet dé oplossing
De voorbeelden benadrukken bovendien dat digitale leefstijlzorg op zichzelf geen oplossing is voor de uitdagingen in de zorg. De grootste effecten worden bereikt wanneer technologische ondersteuning wordt gecombineerd met persoonlijke begeleiding en aansluit bij de behoeften van gebruikers. Technologie kan helpen om zorg toegankelijker te maken en preventie op grotere schaal toe te passen, maar de rol van zorgprofessionals blijft daarbij essentieel.
Volgens Vliegwiel liggen juist op het snijvlak van leefstijl, preventie en digitale zorg kansen om gezondheidswinst structureel te verankeren in het zorgstelsel. Door te leren van ervaringen in andere landen kan Nederland de ontwikkeling van effectieve preventie versnellen en beter inspelen op de groeiende zorgvraag van de toekomst.
Ook voor patiënten
In 2024 schreven we ook over de Handreiking Patiëntondersteuning van Vliegwiel. De toen geactualiseerde versie uitgebracht, met voorbeelden en praktische tips werd uitgegeven om patiënten beter te ondersteunen bij het gebruik van digitale zorg. Daarmee blijft Vliegwiel, dat sinds 2017 werkt aan het versnellen van de opschaling van digitale zorg, bijdragen aan een toegankelijke en succesvolle inzet van digitale zorg in Nederland.
