De inzet van digitale triage-apps in de huisartsenzorg leidt tot groeiende spanningen tussen zorgverzekeraars, huisartsen en beleidsmakers. Aanleiding is het beleid van Zilveren Kruis om huisartsenpraktijken financieel te stimuleren, en volgens critici feitelijk te dwingen, gebruik te maken van zorg-apps die patiënten adviseren of een bezoek aan de huisarts nodig is. Huisartsen die ervoor kiezen deze toepassingen niet te gebruiken, lopen een deel van hun vergoeding mis.
Volgens tientallen huisartsen, die reageerden op berichtgeving van de NOS, gaat het om bedragen die kunnen oplopen tot ongeveer 10.000 euro per jaar. Praktijken ontvangen namelijk één euro minder per patiënt wanneer zij de betreffende digitale triage-oplossingen niet inzetten. Omdat een gemiddelde praktijk meer dan 3600 patiënten heeft, kan de financiële impact aanzienlijk zijn.
Digitale triage in Nederland
Triage-apps zijn de afgelopen jaren al in diverse zorginstellingen en ziekenhuizen geïntroduceerd. Zo Wordt in de regio Hollands Midden sinds vorig jaar volop gewerkt aan de doorontwikkeling van het digitale triageplatform SMART Triage. En al in 2023 introduceerde Anderzorg ‘App de Huisarts’, waarmee patiënten onder andere vragen kunnen stellen als ze twijfelen of ze de eigen huisarts moeten bellen. Verder kan die app gebruikt worden als de eigen huisarts niet bereikbaar is, of wanneer iemand in het buitenland is.
Bij het St. Antonius Ziekenhuis in Woerden wordt al sinds vorig jaar geëxperimenteerd met digitale triage via een chatbot. Zo kunnen patiënten snel en efficiënt hulp krijgen zonder lange wachttijden aan de telefoon. Via een app beantwoorden patiënten enkele vragen en ontvangen zij diezelfde dag nog een reactie van de huisarts zelf.
De ervaringen met digitale triage (apps) zijn overwegend positief, maar, zo blijkt uit de berichtgeving van de afgelopen jaren, er is zeker nog behoefte aan evaluatie en doorontwikkeling om de betrouwbaarheid en efficiëntie te verbeteren.
Antwoord op personeelstekort
De druk om digitale toepassingen sneller in te voeren staat niet op zichzelf. In de grote zorgakkoorden van 2022 en 2024 spraken zorgverzekeraars, zorgorganisaties en het kabinet af om sterker in te zetten op digitalisering om de toegankelijkheid van de zorg te waarborgen en personeelstekorten op te vangen. Digitale triage-apps, zoals “Moet ik naar de dokter?”, worden daarin gezien als belangrijke instrumenten om de werkdruk in de huisartsenzorg te verlagen.
Tegelijkertijd blijkt uit een recent rapport van Digizo.nu dat het bewijs voor de effectiviteit van dergelijke toepassingen nog beperkt is. Volgens het kennisplatform, dat door de betrokken zorgpartijen werd opgericht, “is aanvullend bewijs nodig”. De ervaringen van zorgverleners lopen bovendien uiteen. In het rapport staat dat sommige artsen de kwaliteit van de vragenlijsten positief beoordelen, terwijl anderen vinden dat deze “vaak onvolledig zijn”.
Digizo.nu adviseert daarom om meer onderzoek te doen voordat digitale triage-apps op grote schaal worden uitgerold.
Efficiëntie vs verantwoordelijkheid
Ondanks die kanttekeningen kiest Zilveren Kruis ervoor de invoering van digitale triage financieel te stimuleren. De verzekeraar stelt dat de maatregel nodig is om de zorg efficiënter en toegankelijk te houden en verwijst daarbij naar de gezamenlijke zorgakkoorden, die ook door de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) zijn ondertekend.
De LHV nuanceert die steun echter nadrukkelijk. “Maar het blijft aan de huisarts om te beoordelen of een toepassing past bij de eigen praktijk en patiëntenpopulatie”, aldus een woordvoerder. De beroepsvereniging ziet mogelijkheden voor triage-apps, maar stelt dat huisartsen erop moeten kunnen vertrouwen dat de toepassingen voldoen aan wet- en regelgeving en geschikt zijn voor specifieke patiëntgroepen. “Dat is nu nog onvoldoende geborgd.”
Voor huisartsen in kwetsbare wijken kan dat extra problematisch zijn. Huisarts Nanja Danhof uit Kanaleneiland besloot de triage-app niet te gebruiken vanwege zorgen over patiëntveiligheid. “Veel van mijn patiënten spreken de Nederlandse taal niet goed of hebben weinig kennis over zorg, waardoor de kans groot is dat ze deze apps verkeerd invullen. Dat kan gevaarlijk worden, omdat patiënten mogelijk verkeerd advies krijgen en ik daar geen zicht op heb.”
Volgens Danhof beperkt de financiële druk de professionele ruimte van huisartsen: “Zo zie je hoe financiële druk onze vrijheid beperkt om medisch verantwoorde keuzes te maken.”
Opschaling ondanks zorgen
Ondertussen wordt stevig geïnvesteerd in verdere digitalisering van de huisartsenzorg. Voor de komende drie jaar is 800 miljoen euro aan publiek geld beschikbaar gesteld om onder meer het gebruik van digitale triage-apps op te schalen. Minister Mirjam Sterk noemt de inzet van digitale triage een noodzakelijke stap vanwege het dreigende huisartsentekort. “We moeten zoeken naar slimme oplossingen en dat is bijvoorbeeld die digitale triage.”
Critici vinden echter dat de balans tussen innovatie en zorgvuldigheid onder druk staat. Niels Chavannes waarschuwt dat huisartsenpraktijken financieel klem komen te zitten. “Op deze manier ga je gedwongen worden om te kiezen voor toepassingen die zich nog niet hebben bewezen en waar je niet achterstaat.”
