Een prik, sondeplaatsing of behandeling onder narcose kan voor kinderen spanning en angst oproepen. Binnen een nieuw onderzoeksproject wordt daarom gewerkt aan de zogenoemde Droomrobot, een interactieve robot die kinderen helpt te ontspannen tijdens medische ingrepen. De robot maakt gebruik van geleide fantasie. Het is een methode waarbij kinderen via een positief en rustgevend verhaal worden afgeleid. De Droomrobot kan bewegen, praten en luisteren en reageert op kinderen met onder meer oogcontact, gebaren en gesproken verhalen.
Arine Vlieger, kinderarts in het St. Antonius en expert op het gebied van geleide fantasie, vertelt hierover: “Angst speelt vaak net zo’n grote rol als de ingreep zelf. Als je die spanning kunt verminderen, wordt de hele ervaring dragelijker. Voor het kind, maar ook voor ouders en zorgverleners.”
Geleide fantasie, ook wel medische hypnose genoemd, is minder spannend dan de naam doet vermoeden. Het draait hierbij om aandacht en suggestie. Vlieger legt uit dat wanneer een kind zich iets levendig voorstelt, het lichaam hierop kan reageren. Zo kan een kind bijvoorbeeld luisteren naar een verhaal over zwemmen onder water en zich daarbij visjes inbeelden.
Op dat moment kan worden gesuggereerd dat er soms visjes tegen de neus zwemmen. Terwijl de sonde wordt ingebracht, ervaart het kind dan eerder het gevoel van het ‘visje’ dan van de medische handeling zelf. Op die manier werken brein en lichaam samen.
Geleide fantasie
Geleide fantasie wordt in het ziekenhuis al langer gebruikt, onder andere door medisch pedagogisch zorgverleners. Zij kunnen echter niet altijd bij elk spannend moment aanwezig zijn. Met de Droomrobot wordt onderzocht of deze ondersteuning ook door een robot kan worden geboden.
Er zijn drie varianten van de Droomrobot ontwikkeld, elk afgestemd op verschillende medische situaties: bloedprikken, het plaatsen van een sonde en narcose. Vlieger heeft meegewerkt aan het ontwikkelen van de verhalen die de Droomrobot vertelt. Zij legt uit dat het kind zelf een prettige plek kan kiezen, zoals het strand of een luchtballon, en samen met de robot een verhaal opbouwt.
Bij kinderen die onder narcose gaan, maakt het kind op de dagbehandeling eerst kennis met de robot. Vervolgens rijdt de robot mee naar de operatiekamer, terwijl het verhaal rustig wordt voortgezet en de anesthesioloog het kapje opzet. Doordat het kind zelf het verhaal kiest en hierin wordt meegenomen, wordt het moment van de ingreep als minder spannend ervaren.
Enthousiaste reactie ouders
“We zagen dat de kinderen die meededen aan het onderzoeksproject goed afgeleid waren door de Droomrobot en volledig gefocust op het verhaal dat hij vertelde. Zelfs wanneer iemand binnenliep, keken ze niet op of om. Ook de medewerkers en ouders reageerden enthousiast,” vertelt Simone de Droog enthousiast.
De Droog is Associate Lector bij de Hogeschool van Amsterdam en hoofdonderzoeker van het project. Zij Droog vertelt dat ouders merkten dat hun kind ontspande en daar zelf ook weer rustiger van werden. Uit de test kwamen ook verbeterpunten. Zo stond bijvoorbeeld het geluid van de robot te laag, zeker voor kinderen bij wie buisjes in de oren worden geplaatst.
Subsidie
De Droomrobot is tot stand gekomen in samenwerking tussen de Hogeschool van Amsterdam, de Hogeschool Utrecht, het St. Antonius Ziekenhuis, het Wilhelmina Kinderziekenhuis, het Beatrix Kinderziekenhuis, het Erasmus MC en diverse experts op het gebied van robotica en hypnose.
Het project heeft een looptijd van twee jaar en nadert de afronding. Op dit moment worden alle ervaringen verzameld en uitgewerkt in een stappenplan voor ingebruikname. Vervolgens wordt er subsidie aangevraagd om het mogelijk te maken dat kinderen in de toekomst aanzienlijk minder angst ervaren in het ziekenhuis.
Walt Disney & Philips
Vorige week schreven we ook over het feit dat Philips en The Walt Disney Company wereldwijd gaan samenwerken om de ervaring van kinderen tijdens een MRI-onderzoek te verbeteren. Een MRI kan voor jonge patiënten een ingrijpende gebeurtenis zijn. De onbekende omgeving, het harde geluid van de scanner en het langdurig stil moeten liggen zorgen vaak voor angst en spanning.
Met de samenwerking worden voor het eerst Disney-verhalen en -figuren geïntegreerd in de MRI-omgeving via Philips’ Ambient Experience-systemen in ziekenhuizen en diagnostische centra. Het doel is om kinderen meer op hun gemak te stellen tijdens beeldvormend onderzoek, terwijl het zorgproces tegelijk soepeler en efficiënter kan verlopen.
